Dziedzictwo › Katalog › Lękwica

Cmentarz · powiat słupski

Lękwica — cmentarz ewangelicki

niem. Lankwitz

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Lankwitz
Miejscowość
Lękwica, gm. Słupsk
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Gardna Wielka (Kirchspiel Groß Garde), dystrykt kościelny Słupsk-Stare Miasto (Kirchenkreis Stolp-Altstadt)
Po 1945
użytkowany w innym celu
Dziś
Cmentarz ewangelicki (nieczynny)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Lękwicy założono za wsią, na łagodnym stoku, z wejściem od wschodu, od drogi gruntowej; zajmował około 0,22 hektara. Po wysiedleniu niemieckich mieszkańców przestał być używany i zdziczał. Dziś wejście znaczy drewniany płotek, a granice — częściowo zachowany starodrzew: dęby, świerki i topole.

Według inwentaryzacji na portalu cmentarzy ewangelickich powiatu słupskiego i według wystawy o zapomnianych cmentarzach gminy Słupsk cmentarz leży około 320 metrów na południowy zachód od centrum wsi, po prawej stronie drogi do Wiklina. Portal opisuje go jako prostokąt o osi biegnącej z północnego wschodu na południowy zachód i wylicza jedną żeliwną tablicę, pozbawioną porcelanowej tabliczki, dwie tumby i betonowy obrys grobu; wystawa stwierdza, że na terenie nie zachowały się żadne elementy nagrobków ani ślady mogił. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego, ilustrowana fotografią z 1994 roku, opisuje założenie w kształcie zbliżonym do kwadratu, położone na południe od zabudowań, i stwierdza, że teren dokładnie oczyszczono: nie zachowały się na nim ani elementy nagrobków, ani ślady mogił, a z pierwotnych granicznych nasadzeń świerkowych przetrwały nieliczne drzewa.

Lękwica, przed 1945 rokiem Lankwitz, należała do powiatu słupskiego (Landkreis Stolp) w rejencji koszalińskiej, w pruskiej prowincji Pomorze. Po raz pierwszy wymienia ją, jako Lancewitze, nadanie lenne z 1493 roku dla rodu von Bandemer, który posiadał wieś do 1825 roku (według wystawy — do 1828). W majątku ostatnim przedwojennym właścicielem był Artur Schwertfeger. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał Lankwitz w dwóch wierszach, bo wieś dzieliła się na gminę wiejską i obwód dworski: w pierwszej naliczono 80 ewangelików, w drugim 77, obie części bez katolików.

W 1925 roku wśród mieszkańców wsi katolikami były dwie osoby, a pozostali byli ewangelikami. W 1939 roku wieś liczyła 167 mieszkańców.

Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała; jej mieszkańcy należeli do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß Garde), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Ta parafia macierzysta leżała w stronach słowińskich nad jeziorem Gardno, gdzie do XIX wieku głoszono kazania po słowińsku — w narzeczu kaszubskim. Gardna była wsią królewską w domenie smołdzińskiej i kolatorem był władca, a dawny tamtejszy proboszcz nosił tytuł episcopus vicarius in pontificalibus. Smołdzino odłączyła od tej parafii księżna Anna; 28 października 1632 roku poświęcono tam nowy kościół parafialny. Probostwo spłonęło dwukrotnie, w 1692 roku i 27 listopada 1772 roku; w tych pożarach parafia straciła niemal wszystkie akta kościelne i wiadomości parafialne.

Wojska radzieckie weszły do Lękwicy 9 marca 1945 roku, a 29 marca zmuszono mieszkańców do opuszczenia wsi i osadzono w obozie zbiorczym w Starnicach. Na początku maja pozwolono im wrócić, a jesienią 1945 roku przybyli pierwsi osadnicy polscy.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 185; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Teil II, Stettin 1912, s. 496–497 i 511; „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (portal cmentarze.slupsk.pl), hasło Lękwica.

Położenie: 54,5741° N, 17,1406° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Łękwica” z jego zbioru położeń cmentarzy; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Lękwica — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, Stowarzyszenie „Słupia”, Swołowo 2020
  5. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Teil II, Stettin 1912, s. 496 i 511

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0686
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.