Lesiaki — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Lesiakach, po niemiecku Lessaken, leży w gminie Cewice w powiecie lęborskim; w źródłach nie znaleziono we wsi kościoła ani kaplicy. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Cewice wymienia go jako cmentarz nieczynny, z drugiej połowy XIX i początku XX wieku, z nagrobkami w bardzo złym stanie. Na zdjęciach Marka Drzewieckiego widać zarośnięte groby, podstawę krzyża, zniszczony nagrobek, mogiły oznaczone jedynie kamieniami oraz nagrobki Marion i Giseli Strobell — z nazwiskiem rodziny ostatnich właścicieli majątku.

W 1686 roku Lesiaki były lennem rodziny von Lietzen; później należały między innymi do Münchowów, od 1781 roku do Kaspra Friedricha von Massow, a w 1804 roku do Nikolausa Leopolda von Zitzewitz. W 1784 roku Lesiaki, założone na polach Oskowa (Wutzkow) przy granicy z dystryktem lęborskim, liczyły cztery dymy. Brüggemann wymienia je przy tym wśród wsi wcielonych do kościoła parafialnego w Mikorowie (Mickrow).

Przed 1945 rokiem wieś należała do powiatu słupskiego (Kreis Stolp) w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Była wsią dworską, otoczoną lasem, położoną przy granicy z powiatem lęborskim i gospodarczo całkowicie związaną z Lęborkiem; dzieci chodziły do szkoły częściowo w Oskowie (Wutzkow), częściowo w Ludwigslust w powiecie lęborskim. Mieszkańcy byli w większości ewangelikami i należeli do parafii w Mikorowie, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto (Stolp-Altstadt); wieś figuruje wśród miejscowości tej parafii w wykazie z 1819 roku.

Od 1860 roku Lesiaki należały do Heinricha Wilkego, który kupił majątek za 17 600 talarów, a w 1884 roku do Leopolda von der Osten, majora na Janiewicach. W 1910 roku majątek należał do Maxa Deinerta, a od 1928 roku do Fritza Günthera Strobella i jego rodziny. W 1925 roku Lesiaki miały pięciu mieszkańców wyznania katolickiego (4,9 procent), a 17 maja 1939 roku — 70 mieszkańców. Dwór dziś nie istnieje.

Karl-Heinz Pagel podaje, że po zajęciu wsi przez Armię Czerwoną 9 marca 1945 roku mieszkańców wysiedlono. Heimatortskartei Pommern odnalazła później 26 dawnych mieszkańców w RFN i 28 w NRD. Straty wojenne i związane z wysiedleniem to 2 poległych, 1 zmarły cywil i 7 zaginionych („przypadki niewyjaśnione”).

Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Lęborskiego na lata 2024–2027 wymienia cmentarz wśród ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków, z tym samym datowaniem.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 986; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Cewice; Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018, rozdz. 6.3.10 „Zabytkowe cmentarze ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków” (wykaz 14 cmentarzy); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” (fotografie cmentarza); K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 692–694; Kirchspiel Mickrow, stolp.de (Stolper Heimatkreise); Dwór Lesiaki, dipp.info.pl; Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Lęborskiego na lata 2024–2027 (uchwała nr X/71/2025 z 20 marca 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 978.