Dziedzictwo › Katalog › Leszkowy
Kościół · powiat gdański
Leszkowy — dawny kościół ewangelicki (Letzkau)
niem. Letzkau
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Letzkau
- Miejscowość
- Leszkowy, gm. Cedry Wielkie
- Dawny powiat
- Danziger Niederung
- Parafia ewangelicka
- Leszkowy (Letzkau) — samodzielna parafia luterańska z kościołem w miejscu
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kościół filialny pw. św. Brata Alberta
Leszkowy (niem. Letzkau) — wieś na Żuławach Gdańskich (Żuławy Steblewskie), własność miasta Gdańska; nazwa wiąże się z Konradem Letzkauem, burmistrzem gdańskim (zm. 1410/1411 [?]). Przywilej krzyżacki potwierdzono w 1552 r. (54 włóki). Kościół pochodzi z XIV/XV w. — pierwotnie szachulcowy, w 2. poł. XVII w. otrzymał mury ceglane (cegła z datą 1671).
Od poł. XVI w. do 1945 był świątynią ewangelicką (luterańską); Leszkowy stanowiły siedzibę samodzielnej parafii luterańskiej, katolików obsługiwała parafia w Giemlicach. Wg Słownika geograficznego wieś liczyła 359 ewangelików, 197 katolików i zaledwie 2 mennonitów — obecność menonicka była więc śladowa, mimo położenia na terenie osadnictwa olęderskiego. Administracyjnie: Kreis Danziger Niederung (do 1920 Prusy Zachodnie, 1920–1939 Wolne Miasto Gdańsk, 1939–1945 Reichsgau Danzig-Westpreußen). Po 1945 kościół przejęty przez katolików (filialny pw. św. Brata Alberta); powojennie zdewastowany, odbudowany na przełomie lat 80. i 90. XX w. W posadzce prezbiterium zachowały się płyty nagrobne z lat 1616–1701 — jedyne pozostałe wyposażenie.
Źródła
- Leszkowy (Letzkau) — Żuławy Wiślane, infopl.info (opis kościoła, datowanie, cegła 1671, płyty nagrobne, losy 1945, odbudowa)
- Leszkowy — Wikipedia (historia, własność Gdańska, kościół św. Alberta, losy powojenne)
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, hasło Letzkau/Leszkowy (statystyka wyznaniowa 197/359/2, parafia luterańska w miejscu, par. kat. Giemlice, przywilej 1552, Konrad Letzkau)