Linowiec — cmentarz ewangelicki

W Linowcu jest cmentarz ewangelicki. Leży na południe od wsi, po wschodniej stronie szosy do Starogardu, zajmuje 0,08 hektara i datowany jest na początek dwudziestego wieku. W gminnej ewidencji zabytków cmentarz jest wymieniony; ma też kartę cmentarza Narodowego Instytutu Dziedzictwa (identyfikator INSPIRE PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_22_CM.86775). Gminny program opieki nad zabytkami na lata 2020–2023 opisuje cmentarz jako „widoczny w terenie, zachowany szczątkowo”.

Linowiec — po niemiecku Lienfitz — leży na Kociewiu, w powiecie starogardzkim. Do 1920 roku wieś należała do powiatu starogardzkiego (Kreis Preußisch Stargard) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 do Drugiej Rzeczypospolitej, w pasie zwanym wówczas „korytarzem”. Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku przedstawiał Lienfitz jako wieś królewską z 13 gospodarstwami chłopskimi, dziesięcioma zagrodami chałupniczymi i 38 budynkami mieszkalnymi. Mieszkańców było wtedy 372, w tym 172 ewangelików i 200 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Starogardzie Gdańskim; katolicy — do parafii w Kokoszkowach.

Wykaz gmin ze spisu z 1 grudnia 1885 roku — strona trzydziesta druga, pozycja dwudziesta dziewiąta — notuje w Linowcu 40 budynków mieszkalnych, 66 gospodarstw domowych i 370 mieszkańców: 164 ewangelików, 192 katolików i czternastu innych chrześcijan; parafię ewangelicką wskazuje w Starogardzie, katolicką w Kokoszkowach. Pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, odnotował we wsi 415 mieszkańców, w tym 82 wyznania ewangelickiego. W spisie z 1921 roku narodowość polską podały 332 osoby, niemiecką 83.

W haśle „Kościół w Liniewcu (Lienfitz)” dzieje tutejszej świątyni spisał ksiądz Jakub Fankidejski. W trzynastym i czternastym wieku Linowiec należał do joannitów, fundatorów miejscowej świątyni. Hennig, rycerz i pan domu i ziemi Nowego Wartenburga, czyli Starogardu, poświadcza, że wcześniej — gdy jego poprzednik Jan Vorkfeld wydał wieś do osadzenia na prawie chełmińskim niejakiemu Piotrowi Wojciechowi — cztery włóki przeznaczono dla proboszcza.

Według jednego z późniejszych wizytatorów kościół był parafialny; krzyżackie księgi czynszowe pod 1437 rokiem wymieniają wieś jako „Liniewiec, z kościołem parafialnym”. W szesnastym wieku kościół w Linowcu nie występuje w rejestrach wizytatorów biskupich. Ziemię plebańską — jak zapisała wizytacja Szembeka — zagarnęli starostowie skarszewscy. W 1702 roku nie było po kościele ani znaku; na jego miejscu stał tylko krzyż.

Wizytacja biskupa Hieronima Rozrażewskiego notuje Linowiec w starostwie starogardzkim, wśród wsi parafialnych Kokoszków: dwunastu poddanych, każdy winien korzec żyta i korzec owsa. Według wizytacji poddani, oddając daninę plebanowi, potrącali sobie dwa albo trzy korce żyta na beczkę piwa. Wizytator poradził zgłosić rzecz panu wsi i ten obyczaj znieść. W 1772 roku ludność Linowca była mieszanego wyznania. Według przywileju wieś miała 50 włók, a było ich 38, bo na jej gruntach starostowie zbudowali folwarki Okollo i Zabben.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Starogard Gdański (Preußisch Stargard) i podaje tu 150 ewangelików.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, s. 32–33, poz. 29; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921), s. 44, poz. 30; ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880, s. 246–247; Wizytacje archidiakonatu pomorskiego Hieronima Rozrażewskiego z lat 1583–1599, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu, opis parafii Kokoszkowy; gminna ewidencja zabytków gminy Starogard Gdański oraz karta cmentarza Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Gminny program opieki nad zabytkami gminy Starogard Gdański na lata 2020–2023, Starogard Gdański 2020, s. 63–65; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 210, pozycja 127; H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 155; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 45.