Dziedzictwo › Katalog › Lipianki
Cmentarz · powiat kwidzyński
Lipianki — cmentarz ewangelicki
niem. Ziegellack
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Ziegellack
- Miejscowość
- Lipianki, gm. Kwidzyn
- Dawny powiat
- Kreis Marienwerder (Regierungsbezirk Marienwerder, Provinz Westpreußen)
- Powiat dziś
- kwidzyński
- Po 1945
- pozostał cmentarzem

Cmentarz ewangelicki w Lipiankach — po niemiecku Ziegellack, w gminie Kwidzyn — założono w drugiej połowie XIX wieku. W samym centrum wsi leży on na wale wiślanym, na wysokości dawnej stacji kolei wąskotorowej.
Pod koniec XIX wieku mieszkało tu 369 osób i przeważali wśród nich ewangelicy: spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku zapisał 241 ewangelików, 127 katolików i jedną osobę w rubryce innych chrześcijan. W tym spisie ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Kwidzynie. Agathon Harnoch liczył w parafii ewangelickiej miasta w 1890 roku 17 000 dusz, a jej świątynią był dawny pomezański kościół katedralny.
W 1910 roku wieś liczyła 347 mieszkańców. Spis z 1 grudnia 1910 roku rozbija ich najpierw według języka ojczystego, a wewnątrz grupy niemieckojęzycznej według wyznania: po niemiecku mówiło 290 osób — 182 ewangelików i 108 katolików — a po polsku 32 (wszyscy katolicy). Pozostałe 25 osób spis zapisał w rubryce „niemiecki i inny język”.
Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026 datuje tę nekropolię na drugą połowę XIX wieku. W tym programie wymieniono ją wśród nekropolii gminy jako cmentarz z nielicznymi nagrobkami i starodrzewem.
W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Ziegellack jako wieś. Notował tu 33 domy mieszkalne i 390 mieszkańców, w tym 276 ewangelików, 113 katolików i jedną osobę innego wyznania. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny.
Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Kwidzyn (Marienwerder) i podaje tu 182 ewangelików.
Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, arkusz gminy Kwidzyn (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku); Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Marienwerder, strony 80–81, pozycja 123; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku), pozycja 108; Agathon Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 510–513; Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026 (uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 112–113; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69.
⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Kwidzyn, stan 29 VIII 2026, poz. 261
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienwerder
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026, uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 3041, s. 47
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-1088
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- średnia