Dziedzictwo › Katalog › Lipusz

Cmentarz · powiat kościerski

Lipusz — cmentarz poewangelicki

niem. Lippusch

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Lippusch
Miejscowość
Lipusz, gm. Lipusz
Dawny powiat
Berent in Westpreußen
Po 1945
przejęty przez katolików
Dziś
Dawny cmentarz ewangelicki, obecnie katolicki przykościelny

Lipusz (niem. Lippusch) leżał w Kreis Berent (rejencja gdańska, Prusy Zachodnie). Rdzennie kaszubska i katolicka wieś z mniejszością ewangelicką — niemieckimi kolonistami, m.in. przy hucie szkła (Lippusch-Glashütte) i wokół węzła kolejowego (1900–1902). Ewangelicy zbudowali własny murowany, neogotycki kościół w 1865 r.; własny urząd stanu cywilnego i księgi metrykalne (1869–1944) wskazują na odrębny zbór w ramach ewangelickiej diecezji Stargard–Berent. W 1892 r. wieś liczyła 647 mieszkańców (większość kaszubska, obok Niemców i Żydów), w 1913 r.

— 1278. W Lipuszu istniały dwa cmentarze ewangelickie; na terenie jednego z nich założono później cmentarz katolicki. Po 1945 r. kościół utracił funkcje sakralne, od 2002 r. mieści Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego (zabytek nr rej. 957 z 14.03.1986). [?] Dokładna lokalizacja i stan cmentarza pod podanymi współrzędnymi wymagają weryfikacji terenowej.

Położenie: 54,1006° N, 17,7811° E — pomorskie Pokaż w atlasie →
⚠ Lokalizacja przybliżona — punkt wskazuje okolicę (miejscowość), nie dokładne miejsce obiektu. Do weryfikacji w terenie.

Źródła

  1. Meyers Gazetteer — Lippusch 1) (Kreis Berent, RB Danzig; 1 kościół kat. + 1 ew.)
  2. Meyers Gazetteer — Lippusch-Glashütte (huta szkła, Kreis Berent)
  3. Wikipedia (PL) — Lipusz (kościół ewangelicki 1865, zabytek nr 957, muzeum od 2002, ludność 1892/1913)
  4. Zabytek.pl — kościół ewangelicki (poewangelicki) w Lipuszu, Majkowskiego 2A, neogotyk
  5. Parafia św. Michała Archanioła w Lipuszu (erygowana 1867, diecezja pelplińska)
  6. FotoExploracje — Lipusz, cmentarze (przykościelny/poewangelicki)
  7. westpreussen.de — ewangelicka struktura kościelna Prus Zachodnich (diecezja Stargard–Berent)
  8. WeRelate — Source: Lippusch, Kirchenbuch 1869–1944
  9. archiwum.lipusz.pl — Zabytki i pomniki przyrody (kościół poewangelicki, cmentarze)
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.