Dziedzictwo › Katalog › Lipusz

Kościół · powiat kościerski

Lipusz — kościół ewangelicki (obecnie Muzeum Wsi)

niem. Lippusch

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Lippusch
Czas budowy
1865
Miejscowość
Lipusz, gm. Lipusz
Dawny powiat
Berent in Westpreußen
Parafia ewangelicka
Własna parafia ewangelicka (Kirchspiel Lippusch); zachowane księgi metrykalne 1869–1944
Po 1945
przejęty na inny użytek
Dziś
Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego

Lipusz (niem. Lippusch), kaszubska wieś nad Wdą w Kreis Berent (Prusy Zachodnie, rej. gdański). W rdzennie katolickiej okolicy (parafia św. Michała wzmiankowana 1398) trwała tu mniejszościowa wspólnota niemieckich ewangelików — na tyle liczna, że utrzymywała własny kościół, parafię, szkołę i cmentarze. Murowany kościół ewangelicki wzniesiono w 1865 r., rok przed nowym kościołem katolickim (1866–1867).

Lipusz był siedzibą samodzielnego zboru ewangelickiego; zachowane księgi metrykalne obejmują lata 1869–1944. W 1885 r. działały równolegle szkoła ewangelicka i katolicka. We wsi istniały dwa cmentarze ewangelickie, w tym przykościelny; na miejscu jednego urządzono później współczesny cmentarz katolicki. Po 1945 r., wraz z odejściem ludności niemieckiej, kościół utracił funkcje kultowe; od 2002 r. mieści Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego.

Położenie: 54,1006° N, 17,7811° E — Kaszuby centralne Pokaż w atlasie →
⚠ Lokalizacja przybliżona — punkt wskazuje okolicę (miejscowość), nie dokładne miejsce obiektu. Do weryfikacji w terenie.

Źródła

  1. Meyers Gazetteer — Lippusch 1), Kreis Berent, ev. i kath. Kirche
  2. Meyers Gazetteer — Kreis Berent
  3. Kirchenbuch Lippusch, Westpreußen 1869–1944 (WeRelate)
  4. GOKSiR Lipusz — Zabytki: kościół poewangelicki (1865), Muzeum Gospodarstwa Wiejskiego
  5. Parafia św. Michała Archanioła w Lipuszu — historia (diecezja pelplińska)
  6. Fotoexploracje — Lipusz, cmentarz przykościelny
  7. Meyers Gazetteer — Lippusch-Glashütte
  8. Wikipedia — Gmina Lipusz / Lipusz
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.