Łosino — cmentarz ewangelicki

Cmentarze były w Łosinie dwa. Rodowy — von Puttkamerów i von Zitzewitzów — założono w południowej części parku, niedaleko zakola Słupi. W tym miejscu mapa z 1935 roku pokazuje niewielki budynek, którego przeznaczenia źródła nie podają. Dziś na lekkim wzniesieniu, przy ścieżce dydaktycznej w parku, leżą kamienne tablice z dwoma nazwiskami: Maxa von Puttkamera, zmarłego w 1920 roku, i kapitana Maximiliana von Zitzewitza, zmarłego w 1937 roku. Nagrobki zdobią płaskorzeźbione herby obu rodów — gryf z rybim ogonem i dwugłowy orzeł, oba w koronie.

Cmentarz wiejski leży na zachód od zabudowań, po zachodniej stronie drogi do Sierakowa Słupskiego; obsadzono go świerkami, brzozami i klonami, choć od północy nasadzenia graniczne przepadły. Śladów dawnego zagospodarowania zostało tak niewiele, że rozplanowania założenia nie da się dziś odczytać; przetrwał jeden kamienny krzyż. Powierzchnię cmentarza ewidencja szacuje na około 2700 metrów kwadratowych, monografia natomiast stwierdza, że wielkości określić się nie da.

Łosino, po niemiecku Lossin, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, około ośmiu kilometrów na południe od Słupska. Majątek trzymał od 1419 roku ród von Puttkamer. W 1784 roku Łosino liczyło 20 dymów i miało nauczyciela; niedaleko wsi przez Słupię przerzucono most, zwany łosińskim, a tak zwany młyn łosiński należał do dóbr Krępa. Wieś należała do parafii w Sierakowie (Zirchow) w synodzie słupskim.

Ostatnich właścicieli dóbr wymienia Karl-Heinz Pagel: Maksymiliana von Puttkamera od 1877 do około 1905 roku, Ericha von Puttkamera w latach 1908–1914, brata ostatniego pana Główczyc, oraz Maksymiliana von Puttkamera w latach 1914–1929, brata ostatniego pana Karzina. Za Pagelem powtarza tę listę Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego (1998), w haśle Łosino: „Ostatnimi właścicielami dóbr byli: Erich von Puttkamer (1908-1914), Maksymilian von Puttkamer (1914-1929) i jego żona, Rosine z domu Wesseley, która po śmierci męża sprzedała Łosino”. Monografia cmentarzy podpisuje fotografię płyty: „Nagrobek Maxa von Puttkamer - właściciela Łosina w latach 1877 - 1905”. Po śmierci Maksymiliana von Puttkamera wdowa Rosine z domu von Wesseley sprzedała w 1929 roku majątek na parcelację, a sam pałac przeszedł na własność konsula Geissa z Ustki.

W źródłach nie znaleziono wiadomości, by kapitan Maximilian von Zitzewitz był właścicielem Łosina.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku notuje Łosino (Lossin) w dwóch wierszach: gminę wiejską — pozycja 81, strona 172 — ze 105 ewangelikami, obwód dworski — pozycja 254 na stronie 180 — ze 184, bez katolików, a oba wiersze wskazują tę samą parafię. Ernst Müller wylicza Łosino wśród czterech miejscowości należących do parafii w Sierakowie — obok Kunsowa, Sagerke i Sanskowa — a jako kolatorów wymienia właścicieli dóbr Zirchow i Kulsow; panów na Łosinie wśród nich nie ma.

W 1925 roku naliczono w Łosinie dwoje katolików, a parafia w Sierakowie Słupskim leżała w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto; w źródłach nie znaleziono kościoła w Łosinie.

Wieczorem 7 marca 1945 roku wieś zajęły radzieckie czołgi, a ludność niemiecką wysiedlono.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Łosino — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim, s. 125; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 126; A. Świetlicka, E. Wisławska, „Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny”, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Okręg Słupski, Słupsk 1998, hasło „Łosino” (za: K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Bonn 1989); K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Lossin; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 486–487 (Zirchow); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 979–980.