Lubiatowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz założono w lesie, około 1 kilometra na południe od Lubiatowa (Lübtow), przy drodze wiodącej z Kopalina na Osieki Lęborskie; ewidencja zabytków gminy Choczewo prowadzi go jako cmentarz ewangelicki wsi Lubiatowo, na działce numer 219. Chowano tu zmarłych z obu sąsiednich wsi — z Lubiatowa i z Kopalina — dopóki po podziale majątku lubiatowskiego Kopalino nie założyło na początku XX wieku własnego cmentarza kilkaset metrów dalej. Założenie ma plan prostokąta i obwiedzione jest dobrze zachowanym wałem kamienno-ziemnym.

W 1784 roku Lubiatowo leżało trzy mile na północ-północny wschód od Lęborka, nad jeziorem, blisko morza. Wieś miała trzy dwory szlacheckie i cztery folwarki, a na jej polach stało sześć zagród i chałup zwanych Koppalin — razem 18 dymów. Mieszkańcy należeli do parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken).

W tej nekropolii pochowano też kapitana szczecińskiego brygu „Hellas”, Höpfnera, który po katastrofie statku zmarł w Lubiatowie. W 1887 roku statek ten rozbił się przy brzegu, a jego kapitan został przy tym ciężko poturbowany.

Lubiatowo było wsią przy nadmorskim skraju powiatu lęborskiego. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku rozdziela ją na dwie jednostki: w gminie wiejskiej naliczono 39 ewangelików i ani jednego katolika, a w obwodzie dworskim 62 ewangelików i 1 katolika. Obie należały do okręgu urzędowego w Sasinie (wymienia je w nim także Franz Schultz), a ich mieszkańcy — do parafii ewangelickiej w Osiekach Lęborskich, gdzie mieścił się także urząd stanu cywilnego.

Lęborski kalendarz z 1939 roku zanotował, że na cmentarzu w Lubiatowie stoi nagrobek dawnego nauczyciela Zura.

W latach osiemdziesiątych XX wieku naliczono tu 7 nagrobków wolnostojących oraz 29 mogił ziemnych i umocnionych. Dziś zostały relikty kilku grobów i żeliwne krzyże z nazwiskami osób pochowanych w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku. Podczas prac poszukiwawczych we wrześniu 2015 roku odnaleziono krzyż dziecięcy, porcelanową tabliczkę z modlitwą i kompletny krzyż żeliwny. Przy wejściu ustawiono współcześnie głaz z sentencją biblijną, a obok tablicę informacyjną.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Lauenburg, strona 189, pozycja 31 (gmina wiejska) i strona 193, pozycja 121 (obwód dworski); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 37–38; Marek Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; karta gminnej ewidencji zabytków dla Lubiatowa (kulturawlesie.pl); wojewódzka ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; „Heimat-Kalender für den Kreis Lauenburg” 1937 i 1939, s. 78 (skan 82) i s. 83 (skan 85); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1075.