Łubno — cmentarz ewangelicki

Cmentarz poewangelicki w Łubnie leży w północno-wschodniej części wsi; jest nieczynny, zachował się na nim pomnik poległych w pierwszej wojnie światowej. Parafia ewangelicka miała na terenie Łubna dwa cmentarze: przykościelny oraz leśny, założony w 1890 roku. We wsi stoi dawny kościół ewangelicki, dziś katolicki pod wezwaniem świętego Antoniego Padewskiego, wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-339 w 1964 roku.

Łubno, po niemiecku Lubben, leżało przed 1945 rokiem w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze; dziś należy do powiatu bytowskiego. Od około 1600 roku wieś była lennem rodu von Puttkamer, a jej właściciele zasiadali wśród patronów parafii w Kołczygłowach.

Kościół jest budowlą szachulcową. W 1635 roku patronowie ustanowili dla Łubna fundację, którą potwierdził książę Bogusław. Dzwon nosi datę 1649 i litery „G. B.”. Inwentarz zabytków z 1934 roku podaje, że w 1840 roku świątynię odnowiono i przedłużono ku wschodowi, a rygiel nad drzwiami zachodnimi, przejęty ze starszej budowli, nosi łaciński napis o wzniesieniu w 1620 i odnowieniu w 1711 roku.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku do kościoła filialnego w Łubnie, po niemiecku Lubben, były przypisane wsie Jassonke, Barkotzen, Lazig, Przyborze (Lindenbusch) i Kramarzyny (Kremerbruch), a patronat sprawowali właściciele majątków Łubno, Barkotzen i Kremerbruch. Według Brüggemanna we wsi mieszkał kościelny.

Odpisy ksiąg metrykalnych parafii z 1840 roku sporządził kościelny Schroeder, a sprawdził i poświadczył pastor Sauer, ten sam, który w 1847 roku udzielił ślubu Bismarckowi. W 1845 roku pastor przesyłał odpisy ksiąg metrykalnych do sądu patrymonialnego w Bytowie. Na pieczęci parafii widać kościół z wieżą zwieńczoną chorągiewką i napis „Colziglowsches Kirchen Siegel”.

Łubno stanowiło własną gminę kościelną i filię parafii ewangelickiej w Kołczygłowach (Alt Kolziglow). Parafia ta należała dawniej do synodu słupskiego, potem miała własny synod, kołczygłowski, a ostatecznie weszła do powiatu kościelnego bytowskiego (Kirchenkreis Bütow) Kościoła Unii Staropruskiej. W tym czasie katolicy należeli do parafii w Miastku (Rummelsburg). Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w Łubnie, ujętym jako obwód dworski, 201 ewangelików, bez katolików.

W 1925 roku mieszkało tu 245 osób, w 1939 — 191. Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako filię parafii w Kołczygłowach, oddaloną od Kołczygłów o 10,5 kilometra, a dla całej parafii podaje 3883 dusze. Pastorem był Ernst Seils. W 1940 roku gmina kościelna Lubben liczyła 1318 członków, przy 3685 w całej parafii. W marcu 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona, a ludność wysiedlono. Kościół przejęli katolicy.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 797; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze24 — Cmentarz Łubno, nieczynny, gmina Kołczygłowy; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 3 (256)/2024, s. 14; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego (stan na 11 czerwca 2026 roku); E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, hasło Alt-Colziglow, s. 69–72; J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934; Archiwum Państwowe w Szczecinie, zesp. 65/147/0 (Sąd Obwodowy w Bytowie), duplikaty ksiąg metrykalnych, sygn. 9282; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 37–38.