Lubuń — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Lubuniu założono na wyniesieniu sąsiadującym z dzisiejszym kościołem, a jego granice do dziś znaczy wał kamienno-ziemny; od zachodu i od północy dopełniają go stare nasadzenia drzew. Cmentarz zachował pierwotne rozplanowanie, a większość nagrobków przetrwała w dobrym stanie, z kompletnymi kamiennymi pomnikami i czytelnymi inskrypcjami. Stoją tu obok siebie formy kamienne i żeliwne — krzyże o rozmaitej dekoracji, także z ażurowymi zwieńczeniami belek — a wśród pomników zachował się postument z wizerunkiem anioła. Większość pochodzi z początku XX wieku; najstarszy wskazuje 1876 rok jako datę pochówku.

W 1784 roku Lubuń, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżała milę na południe-południowy wschód od Słupska. Obok folwarku mieszkało 12 gospodarzy z sołtysem, półchłop, trzech zagrodników i czterech chałupników-budników; była szkoła i chata pasterska — razem 22 dymy. Wieś była wcielona do kościoła Świętego Piotra na Starym Mieście w Słupsku.

Lubuń, po niemiecku Labuhn, leżał w powiecie słupskim, na południe od Słupska. Łebunia w powiecie lęborskim również nazywała się po niemiecku Labuhn i była siedzibą osobnej parafii synodu lęborskiego.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 385 ewangelików, bez katolików. Wieś należała do parafii w Kwakowie; tamtejsza parafia obejmowała prócz Lubunia Crussen, Groß i Klein Silkow, Cunsow-Cothlow (dawny folwark Kończewa), Lulemino i Wendisch Plassow, a nadto gminę córkę w Wobeser.

Roman de Malachinski uznał w 2004 roku ten cmentarz za największy i najlepiej zachowany dawny cmentarz niemiecki w powiecie słupskim. W jego ocenie cmentarz założono w drugiej połowie XIX wieku. Górna część, z grobami dawnych mieszkańców, była dobrze zachowana, choć część nagrobków leżała na ziemi, a odłamane żeliwne krzyże — przy grobach. Spisał 98 osób zmarłych w latach 1876–1941. Krzyże, ogrodzenia i nagrobki z początku XX wieku wykonały słupskie zakłady Alberta Wilkego, Siegfrieda Hirschberga i Adolfa Peglowa oraz firma Juliusa Schweitzera, z której później wydzielił się zakład Wilhelma Pahla.

Cmentarz należy dziś do parafii katolickiej w Kwakowie.

Źródła: Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 123; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, s. 476–477 (hasło Quackenburg); Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Volkszählung vom 2. Dezember 1895, powiat słupski; R. de Malachinski, „Grabsteine auf ehemaligen deutschen Friedhöfen im Kreis Stolp in Pommern”, oprac. U. Kerntopf, Arbeitskreis Familien- und Ortsforscher Stolper Lande im Stolper Heimatkreise e.V., 2004 (stan na maj–lipiec 2004); kopia z 2005 roku w Internet Archive (stolp.de); trop przekazany przez Claudię Fredrich; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 932.