Machowinko — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Machowinku założono w północnej części miejscowości, na wschód od zabudowań wiejskich, na rzucie kwadratu, z wejściem głównym od strony południowej; zajmuje około 3300 metrów kwadratowych. Obwiedziono go szpalerem lip; te graniczne nasadzenia przetrwały w dobrym stanie. Po 1945 roku cmentarz zdewastowano: nagrobki usunięto, teren splantowano. Udokumentowano na nim jedno miejsce pochówku — kamienne obramowanie mogiły; obok zachowały się dwa fragmenty nagrobka z czarnego marmuru.

W 1784 roku Machowinko liczyło 52 dymy; do dóbr należały folwarki Dorotheenthal i Charlottenhof oraz stary i nowy Strand, a płacono z nich 248 talarów daniny. Tutejszy nauczyciel dostawał od króla 40 talarów rocznej pensji łaskawej. W Wytownie (Weitenhagen) właściciel dóbr współsprawował patronat nad tamtejszym kościołem.

Machowinko, po niemiecku Klein Machmin, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze; w źródłach lennych notowane jest od 1506 roku. Własnego kościoła wieś nie miała i należała do parafii ewangelickiej w Wytownie (Weitenhagen) w synodzie Słupsk-Miasto; obok Machowinka w jej skład wchodziły Bedlin i Karzin, a kościołem filialnym było szlacheckie Machowino (Groß-Machmin). Prawo kolacji należało do właścicieli tych dóbr, wśród nich do właścicieli Machowinka.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął wieś w dwóch wierszach, bo gminę wiejską i obszar dworski liczono osobno: pierwsza miała 94 ewangelików, drugi 366 — a katolików nie zapisano w żadnym z nich. W 1939 roku Machowinko liczyło 434 mieszkańców. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlano, choć w 1952 roku mieszkało tu 71 autochtonów.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 226; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 483–484; Machowinko — cmentarze.slupsk.pl; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 984.