Maszewo Lęborskie — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Maszewie Lęborskim (do 1945 roku Groß Massow) leży na skraju wsi, przy drodze ku Krępkowicom i Unieszynu. Założono go z postanowienia rządu królewskiego w 1858 roku; pierwszego zmarłego, inwalidę Steinharta, pochowano tu 15 października tego samego roku — wcześniej mieszkańców chowano na cmentarzu w Łebuni. Według ewidencji zabytków cmentarz zajmuje około 0,5 hektara, a Marek Drzewiecki podaje wymiary 35 × 60 metrów. Od frontu zamyka go kamienny mur z ceglanymi słupami bramy zwieńczonymi żelaznymi krzyżami, po bokach — niski wał ziemny i świerki, z tyłu — niewielki kamienny murek z rowem. Przez całą długość prowadzi aleja brzozowa, a po obu jej stronach groby leżą w czterech rzędach.

W 1784 roku Maszewo leżało trzy czwarte mili na południe-południowy zachód od Lęborka. Obok folwarku mieszkali dwaj gospodarze i czterech zagrodników; był młyn wodny o jednym kole — razem 18 dymów — las bukowo-dębowy i cztery stawy. Wieś należała do parafii w Łebuni (Labuhn).

Po 1945 roku, wraz z wymianą ludności, nekropolia przeszła w użytkowanie rzymskokatolickie: w tylnej części są powojenne groby polskie, ostatni pochówek odbył się w 1962 roku. Cmentarz jest objęty ewidencją zabytków, która stan nagrobków ocenia jako zły; część krzyży i tablic zaginęła. Nazwiska kilkudziesięciu pochowanych są znane z zachowanych nagrobków i ze spisu sporządzonego w 1978 roku (ze zbiorów Zachariasza Frącka). Od 2012 roku cmentarz porządkują Towarzystwo Historyczne Gminy Cewice oraz mieszkańcy.

Maszewo Lęborskie leżało w powiecie lęborskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Wieś wzmiankowano po raz pierwszy w 1360 roku; był to majątek rycerski. Na początku XX wieku przemysłowiec Rudolf Sinner z Karlsruhe założył tu drożdżownię i fabrykę likierów, a około 1910 roku zbudowano dla pracowników osiedle robotnicze. W XIX wieku wieś nie miała własnego kościoła; tutejszy kościół pochodzi z początku XX wieku. Ewangelicy należeli wówczas do parafii w Łebuni, katolicy — do parafii w Lęborku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Groß Massow 191 mieszkańców: 145 ewangelików i 46 katolików. Spis z 1 grudnia 1905 roku podaje w obwodzie dworskim 185 mieszkańców. Dla spisu z 1 grudnia 1910 roku internetowe zestawienie „Gemeindeverzeichnis Deutschland 1900” podaje w tym obwodzie dworskim, należącym wtedy do obwodu urzędowego Osowo (Wussow), 367 mieszkańców; tę samą liczbę podaje Franz Schultz w monografii powiatu lęborskiego z 1912 roku.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś z kaplicą przy parafii w Łebuni, 7 kilometrów od Łebuni, a dla całej parafii podaje 2000 dusz. Pastorem był Gustav Barckow.

Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Gminny Program Opieki nad Zabytkami gminy Cewice na lata 2015–2018; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, hasło Maszewo — Groß Massow; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 190–191; Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku, powiat Lauenburg i. Pomm., s. 88, poz. 91; „Gemeindeverzeichnis Deutschland 1900”, tabela „Landkreis Lauenburg” (ludność według spisu z 1 XII 1910), gemeindeverzeichnis.de [kopia archiwalna z 24 III 2023]; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1075; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 394; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 112.