Dziedzictwo › Katalog › Mianowice
Cmentarz · powiat słupski
Mianowice — cmentarz ewangelicki
niem. Mahnwitz
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Mahnwitz
- Miejscowość
- Mianowice, gm. Damnica
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- cmentarz zlikwidowany
- Dziś
- szkółka leśna na miejscu cmentarza (zostały graniczne nasadzenia bukowe)

Po dawnych mieszkańcach Mianowic, po niemiecku Mahnwitz, została nekropolia wiejska, opisana w monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego. W tej samej monografii zapisano, że założono ją na skraju lasu, na południe od zabudowań, a prowadziły do niej przez las dwie ścieżki. Część założenia obsadzono wzdłuż granic buczyną.
W połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku leżały tam pozostałości kamieni i krzyży nagrobnych, a udokumentowano także krzyże i kamień z lat trzydziestych i czterdziestych. Pod koniec stulecia teren zaorano i przeznaczono pod szkółkę leśną; większość nagrobków przepadła. Z dawnego założenia zachowały się głównie graniczne nasadzenia bukowe. Ocalały fragmenty epitafiów z nazwiskami Strecker, Borso, Rosbah, Hildebrandt i Gromoll, kamienne podstawy i żeliwne tabliczki. Poza wyznaczonymi granicami przetrwał kamień z inskrypcją niemiecką ku pamięci matki — Marie Strecker z domu Freyberg.
Mianowice były wsią i majątkiem w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze — wsią czysto dworską, bez gospodarstw chłopskich. W 1784 roku Mianowice liczyły 23 dymy i miały nauczyciela; należały do parafii w Zagórzycy (Sageritz) w synodzie słupskim.
Majątek był lennem rodu von Massow — Massowowie otrzymali go w 1496 roku, a w 1555 objął go Tönnies, założyciel tutejszej linii rodu. W 1738 roku kupili go von Zitzewitzowie, a w 1812 von Gottbergowie. Hans von Gottberg był starostą powiatu słupskiego. W 1879 roku majątek należał do Schulza (1153 hektary, z cegielnią), w latach 1905–1911 do wdowy Anny Schultz i jej dzieci, a w 1928 roku do rodzeństwa Ursuli, Klausa i Christy Schultzów, od których 1198 hektarów dzierżawiła Adele Schultz.
Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała; wieś należała do ewangelickiej parafii w Zagórzycy, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Spis z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Mahnwitz 380 ewangelików i jednego katolika.
W marcu 1945 roku mieszkańcy uciekli w popłochu przed Armią Czerwoną, lecz front ich wyprzedził i w następnych dniach wrócili do wsi. Wysiedlano ich od lipca 1945 roku. Karl-Heinz Pagel podaje, że wysiedlenia trwały do listopada 1945 roku; udokumentowany jest 1 listopada. Straty wyniosły 13 poległych, 10 zmarłych cywilów i 10 zaginionych. Później odnaleziono 123 dawnych mieszkańców w RFN i 53 w NRD. Ostatnim nauczycielem był Walter Ruhnke.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 180, poz. 258; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Mianowice; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Mahnwitz; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 985; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 174; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 172.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim – Miejscowości
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 985
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187
- „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 174
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188
- „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 172
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0524
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka