Dziedzictwo › Katalog › Mianowice

Cmentarz · powiat słupski

Mianowice — cmentarz ewangelicki

niem. Mahnwitz

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Mahnwitz
Miejscowość
Mianowice, gm. Damnica
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
cmentarz zlikwidowany
Dziś
szkółka leśna na miejscu cmentarza (zostały graniczne nasadzenia bukowe)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Po dawnych mieszkańcach Mianowic, po niemiecku Mahnwitz, została nekropolia wiejska, opisana w monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego. W tej samej monografii zapisano, że założono ją na skraju lasu, na południe od zabudowań, a prowadziły do niej przez las dwie ścieżki. Część założenia obsadzono wzdłuż granic buczyną.

W połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku leżały tam pozostałości kamieni i krzyży nagrobnych, a udokumentowano także krzyże i kamień z lat trzydziestych i czterdziestych. Pod koniec stulecia teren zaorano i przeznaczono pod szkółkę leśną; większość nagrobków przepadła. Z dawnego założenia zachowały się głównie graniczne nasadzenia bukowe. Ocalały fragmenty epitafiów z nazwiskami Strecker, Borso, Rosbah, Hildebrandt i Gromoll, kamienne podstawy i żeliwne tabliczki. Poza wyznaczonymi granicami przetrwał kamień z inskrypcją niemiecką ku pamięci matki — Marie Strecker z domu Freyberg.

Mianowice były wsią i majątkiem w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze — wsią czysto dworską, bez gospodarstw chłopskich. W 1784 roku Mianowice liczyły 23 dymy i miały nauczyciela; należały do parafii w Zagórzycy (Sageritz) w synodzie słupskim.

Majątek był lennem rodu von Massow — Massowowie otrzymali go w 1496 roku, a w 1555 objął go Tönnies, założyciel tutejszej linii rodu. W 1738 roku kupili go von Zitzewitzowie, a w 1812 von Gottbergowie. Hans von Gottberg był starostą powiatu słupskiego. W 1879 roku majątek należał do Schulza (1153 hektary, z cegielnią), w latach 1905–1911 do wdowy Anny Schultz i jej dzieci, a w 1928 roku do rodzeństwa Ursuli, Klausa i Christy Schultzów, od których 1198 hektarów dzierżawiła Adele Schultz.

Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała; wieś należała do ewangelickiej parafii w Zagórzycy, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Spis z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Mahnwitz 380 ewangelików i jednego katolika.

W marcu 1945 roku mieszkańcy uciekli w popłochu przed Armią Czerwoną, lecz front ich wyprzedził i w następnych dniach wrócili do wsi. Wysiedlano ich od lipca 1945 roku. Karl-Heinz Pagel podaje, że wysiedlenia trwały do listopada 1945 roku; udokumentowany jest 1 listopada. Straty wyniosły 13 poległych, 10 zmarłych cywilów i 10 zaginionych. Później odnaleziono 123 dawnych mieszkańców w RFN i 53 w NRD. Ostatnim nauczycielem był Walter Ruhnke.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 180, poz. 258; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Mianowice; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Mahnwitz; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 985; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 174; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 172.

Położenie: 54,4576° N, 17,2135° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim – Miejscowości
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 985
  6. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187
  7. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 174
  8. „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188
  9. „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 172

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0524
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.