Miastko — cmentarz ewangelicki

Cmentarz przy ulicy Kazimierza Wielkiego w Miastku jest dziś komunalny, a wcześniej był ewangelicki. Zachowały się na nim nagrobki przyścienne wmurowane w ogrodzenie, stele oraz wolnostojące pomniki neogotyckie i neoklasycystyczne. W tej grupie jest też mauzoleum rodziny von Schutter. W całej tej grupie nagrobków najstarsze pochodzą z 1833 roku, a najmłodsze z 1927 roku. Chowano tu do 1945 roku, potem cmentarz zdewastowano i pozwolono mu zarosnąć. Od 1993 roku nekropolia znów jest czynna, jako cmentarz komunalny.

Ewidencja zabytków wykazuje w mieście osobno „cmentarz historyczny ewangelicki” przy ulicy Cmentarnej (działki 203, 204/2 i fragment 207/11), osobno „cmentarz historyczny komunalny” przy ulicy Kazimierza Wielkiego (działki 118/1 i 121/1). W tej samej ewidencji figuruje trzeci cmentarz miasta, żydowski, przy ulicy Młodzieżowej.

Dziś Miastko należy do powiatu bytowskiego, ale do 1945 roku było siedzibą własnego powiatu (Kreis Rummelsburg in Pommern) w rejencji koszalińskiej. Jak pisze Benedykt Reszka, w Miastku „kościół katolicki został przejęty przez luteranów po 1560 roku”, a wpływy Reformacji były tu silniejsze niż w sąsiedztwie, bo w księstwie Gryfitów luteranizm uznano za wyznanie panujące. Według Słownika geograficznego w 1719 roku miasto spłonęło doszczętnie razem ze wszystkimi dokumentami.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku parafia w Miastku, po niemiecku Rummelsburg, należała do synodu sławieńskiego. W tym samym opisie filią parafii był kościół w pobliskiej wsi Groß Volz. Brüggemann zanotował też, że mieszczanie płacili na utrzymanie duchownych po 1 talarze rocznie od każdego domu, a odpowiednio dokładać się musieli także komornicy.

Słownik geograficzny podaje, że w 1877 roku miasto liczyło 4783 mieszkańców, przeważnie ewangelików, i było siedzibą landrata oraz superintendenta. W pruskim spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano w mieście 4942 ewangelików wobec 52 katolików. W tym samym spisie w mieście zapisano 85 innych chrześcijan i 142 Żydów. Katolickie nabożeństwa wznowiono tu, jak pisze Reszka, dopiero w 1917 roku, po utworzeniu parafii katolickiej.

Miastko zajęła Armia Czerwona 3 marca 1945 roku, a ludność niemiecką wysiedlono. Jesienią 1945 roku wyjechał z Miastka ostatni ewangelicki pastor.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 811; Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2017–2020 (uchwała Rady Powiatu Bytowskiego nr XXIX/229/2017); Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; Cmentarz komunalny, Miastko — cmentarze24.pl; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 160–161, poz. 1; B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 14–15; gminna ewidencja zabytków gminy Miastko (wykaz cmentarzy); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 782.