Mikoszewo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Mikoszewie leży przy ulicy Gdańskiej; wykaz rejestru zabytków podaje numer 45, wojewódzka ewidencja zabytków i portal zabytek.pl — numer 47. Zachowała się drewniana dzwonnica cmentarna i starodrzew; dziś cmentarza używa parafia rzymskokatolicka. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał założenie do rejestru zabytków 29 marca 2011 roku pod numerem A-1874. Decyzja objęła teren cmentarza — datowanego w wykazie na wiek XVIII i na rok 1910 — wraz z częścią działki numer 132 oraz samą dzwonnicę, którą wykaz datuje na koniec XIX wieku. Ewidencja zabytków gminy Stegna wymienia cmentarz pod pozycją 144, a dzwonnicę pod pozycją 147.

W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w Nickelswalde 40 budynków mieszkalnych i 363 mieszkańców, w tym 362 ewangelików i jednego katolika. Wymieniał tu 16 zagród chałupniczych. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny.

Mikoszewo, po niemiecku Nickelswalde, leżało u ujścia Wisły, w ówczesnym powiecie gdańskim nizinnym (Danziger Niederung). Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje tu 276 mieszkańców: 269 luteranów i 7 katolików. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 423 mieszkańców — 201 mężczyzn i 222 kobiety — w 48 domach i 89 gospodarstwach domowych. Ewangelików było 415, katolików siedmiu, a jedna osoba należała do innego Kościoła chrześcijańskiego.

Spis z 1 grudnia 1905 roku wykazał 918 mieszkańców: 879 ewangelików, 27 katolików i 12 osób wyznania mojżeszowego.

Ewangelicy chodzili do kościoła w Sobieszewie (Bohnsack) — tak samo podają wszystkie trzy spisy, z 1820, z 1885 i z 1905 roku. Katolicy należeli do parafii w Żuławkach (Fürstenwerder), leżącej poza powiatem.

Almanach parafii ewangelickich Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1927 roku wymienia ten cmentarz wśród dwóch cmentarzy parafii w Sobieszewie, liczącej wtedy 4338 ewangelików.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Sobieszewo (Bohnsack) i podaje tu 859 ewangelików.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, powiat Danziger Niederung, strony 20–21, pozycja 42; Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Heft II: Provinz Westpreußen (spis z 1 grudnia 1905), Berlin 1908, powiat Danziger Niederung, strony 26–27, pozycja 42; wykaz rejestru zabytków województwa pomorskiego Narodowego Instytutu Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 208–209, nr 122; „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, Danzig 1927, s. 22; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 52, pozycja 214; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 23.