Miłocice — dawny kościół ewangelicki (Falkenhagen, ob. św. Michała Archanioła)

Miłocice, po niemiecku Falkenhagen, leżą w gminie Miastko w powiecie bytowskim. Julius Kohte w inwentarzu zabytków z 1934 roku umieszcza wieś sześć kilometrów na południowy zachód od Miastka (Rummelsburg). Według Emila Gohrbandta, autora dziejów wsi powiatu miasteckiego ogłoszonych w 1938 roku, Falkenhagen należało do osad założonych przez zakon krzyżacki w XIV wieku, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1411 roku.

W 1415 roku zapisano, że wieś spłonęła doszczętnie razem z kościołem; jej pola pozostały puste do połowy XVI wieku, a na nowo zasiedlił ją ród von Massow.

Ernst Müller w księdze duchownych pomorskich z 1912 roku podaje Falkenhagen jako parafię macierzystą, do której należała wieś Heinrichsdorf, z filią w Reinfeld, czyli w dzisiejszym Słosinku; kolatorami byli właściciele dóbr Falkenhagen i Reinfeld. W 1636 roku urząd pastora sprawował tu Petrus Quackenburg, a w latach 1675–1704 Christian Willich. Ponieważ patroni zamierzali połączyć parafię Falkenhagen i Reinfeld z diakonatem i rektoratem w Miastku, od 1823 roku parafią zarządzano tymczasowo. Dnia 2 marca 1828 roku, gdy połączenie diakonatu miasteckiego z parafią Falkenhagen-Reinfeld rzeczywiście doszło do skutku, diakona z Miastka Antona Backe wprowadzono na urząd pastora w Falkenhagen i Reinfeld.

Rozporządzeniem królewskiego konsystorza z 21 kwietnia 1894 roku związek z diakonatem rozwiązano, a parafia Falkenhagen-Reinfeld stała się samodzielną parafią pod nazwą Falkenhagen; Reinfeld zostało jej gminą córką. Od 1895 roku pastorem był Johann Friedrich Koch, który mieszkał w Miastku.

Julius Kohte opisał kościół parafialny w Falkenhagen jako budowlę szachulcową, zamkniętą trójbocznie, z kwadratową wieżyczką na dachu nad stroną zachodnią, nakrytą dachem namiotowym; chorągiewka na wieżyczce nosiła datę 1771. Z wyposażenia wymienił balustradę ambony z XVII wieku z trzema rzeźbami: apostołem oraz Marią i Janem z grupy Ukrzyżowania. Do kościoła należały cynowe naczynia ołtarzowe — kielich ofiarowany w 1658 roku, drugi kielich ofiarowany w 1750 roku, dzban chrzcielny z XVIII wieku i para lichtarzy ołtarzowych ofiarowana w 1716 roku — a w posadzce leżała płyta nagrobna z czerwonawego wapienia, upamiętniająca Johanna von Below, zmarłego w 1617 roku.

Wykaz parafii i duchownych „Das evangelische Pommern” z 1932 roku podaje dla parafii Falkenhagen z gminą córką Reinfeld 1300 dusz, w rozbiciu na 620 i 680. Pastorem był wtedy Siegfried Gurr, który objął urząd 1 grudnia 1928 roku z wyboru gminy.

W rejestrze zabytków województwa pomorskiego kościół figuruje pod numerem A-162 (wpis z 23 marca 1960 roku) jako szachulcowy kościół filialny pod wezwaniem świętego Michała Archanioła z XVIII wieku. Karta obiektu w serwisie zabytek.pl Narodowego Instytutu Dziedzictwa opisuje go jako dawny kościół ewangelicki, dziś rzymskokatolicki kościół parafialny pod tym wezwaniem. Według dekretu biskupa koszalińsko-kołobrzeskiego Ignacego Jeża z 22 grudnia 1989 roku, ogłoszonego w „Koszalińsko-Kołobrzeskich Wiadomościach Diecezjalnych”, kościół w Miłocicach stał się z dniem 1 stycznia 1990 roku kościołem parafialnym nowej parafii rzymskokatolickiej świętego Michała Archanioła.

Wiek budowli źródła podają różnie. Rejestr zabytków datuje kościół na XVIII wiek, a Alicja Świetlicka i Elżbieta Wisławska w słowniku historycznym miast i wsi województwa słupskiego z 1998 roku piszą o starym kościele szachulcowym z pierwszej połowy XVII wieku, przebudowanym w XVIII wieku. Julius Kohte nie datuje budowli; podaje datę 1771 na chorągiewce wieżyczki.

Źródła: E. Müller, „Die Evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, T. 2, Stettin 1912, s. 392–393; J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern. Regierungsbezirk Köslin”, t. III, Stettin 1934, s. 115–116; „Das evangelische Pommern”, T. 2, Stettin 1932, s. 143; E. Gohrbandt, „Ortsgeschichte”, w: „Der Kreis Rummelsburg. Ein Heimatbuch”, 1938, hasło Falkenhagen, s. 126 (transkrypcja Studienstelle Ostdeutsche Genealogie); rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, nr A-162 z 23 marca 1960 roku; zabytek.pl, „kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki parafialny pw. św. Michała Archanioła”, Miłocice; A. Świetlicka, E. Wisławska, „Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny”, Słupsk 1998, hasło Miłocice, s. 139; „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne”, R. XVIII, 1990, nr 1, s. 10–11.