Modrzejewo — cmentarz ewangelicki

Modrzejewo — przed 1945 rokiem Moddrow, w starszych zapisach także Muderaw i Modrow — leży w gminie Tuchomie; przed wojną należało do powiatu bytowskiego (Kreis Bütow), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Inwentarz zabytków powiatu z 1938 roku umieszcza dawny cmentarz ewangelicki na wzniesieniu na południowy wschód od wsi, przy drodze do Tuchomia.

19 kwietnia 1345 roku rycerz Kazimierz z Tuchomia nadał swojemu słudze Henrykowi Rosenowi lasy między Wikowem a Ritasetz oraz łąkę pod Camentz, z sądownictwem wielkim i małym. Po osadzeniu dóbr nowy pan miał płacić osiem szelągów rocznie i stawać na koniu wartym dziesięć grzywien. W 1385 roku, gdy książęta szczecińscy Warcisław młodszy i Bogusław zastawili Krzyżakom za trzy tysiące grzywien całą ziemię tuchomską, Modrzewo wymieniono w akcie obok Ciemna, Trzebiatkowych, Tuchomia, Tuchomka, Tągowia i Kotkowych. Przywilej Rosenów potwierdzał w 1576 roku książę Barnim, w 1607 książę Franciszek, a w 1621 książę Bogusław XIV — rodzinom Stendek, Zinne i Riges. Modrzejewo było wsią wolnych ludzi, z czasem podzieloną na kilka działów dworskich; w latach 1921–1927 rozparcelowano majątki Moddrow A i B na 49 gospodarstw osadniczych.

W 1784 roku Modrzejewo leżało milę na zachód od Bytowa, nad rzeką Kamenz. Wieś dzieliła się na siedem folwarków i dworów czterech właścicieli; był młyn wodny, karczma, kuźnia, nauczyciel i dwa jeziora — razem 33 dymy. Mieszkańcy należeli do parafii w Tuchomiu.

W źródłach nie znaleziono kościoła w Modrzejewie; katolicy, podobnie jak ewangelicy, należeli do parafii w Tuchomiu (Groß Tuchen). Parafia ta istniała w średniowieczu; w okresie Reformacji większość mieszkańców przeszła na luteranizm i przejęła istniejącą świątynię. Gdy w latach 1637–1657 ziemia tuchomska należała do Korony Polskiej, nastąpił powrót katolicyzmu. W Tuchomiu katolicy pozostali zdecydowaną mniejszością.

W 1866 roku w Modrzejewie mieszkało ośmioro katolików, przypisanych do kościoła filialnego w Tuchomiu. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujmuje Modrzejewo w dwóch osobnych pozycjach, obu w dziale obszarów dworskich: Moddrow A, C i D — 209 ewangelików, bez katolików. Moddrow B — 112 ewangelików i jedenaścioro katolików. Urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy wieś miała w Chotkowie (Kathkow). W Modrzejewie mieszkało 313 osób w 1852 roku, 333 w 1910, 426 w 1925 i 547 w 1939.

Dawne zapisy nazwy brzmią Moddrow w 1345 roku, Muderaw w 1400 i Mudderow w 1515. W zapisach z lat 1686 i 1749 nazwa wsi Modrzejewo brzmiała Modrzewo. Obecną nazwę nadała po wojnie komisja ustalająca nazwy polskie. Po 1945 roku Modrzejewo przeszło do Polski; dziś jest sołectwem w gminie Tuchomie.

Karta cmentarza z 30 września 1993 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki usunięte, drzewostan wycięty”. W rubrykach karty odnotowano cztery mogiły i dwa stojące nagrobki, a wśród nich żeliwny krzyż z 1895 roku, uwieczniony na zdjęciu. Cmentarz o powierzchni sześćdziesięciu arów leżał wtedy na owalnym kopcu wśród pól uprawnych, około siedmiuset metrów od zabudowań, bez muru i bramy. W 1993 roku z dawnej zieleni pozostało kilka buków, dębów i brzóz.

Źródła: A. Świetlicka, E. Wisławska, „Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny”, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Słupsk 1998; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938, s. 235–236; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Kreis Bütow, strona 198, pozycje 58 i 59); „Zarys historyczny gminy Tuchomie”, tuchomie.pl; karta cmentarza w Modrzejewie, oprac. H. Grecki, 1993 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1087–1088.