Niebędzino — wiejski cmentarz ewangelicki w lesie, kilometr od wsi

Wiejski cmentarz ewangelicki Niebędzina, po niemiecku Wobensin, w gminie Nowa Wieś Lęborska, leży około kilometra od wsi, w lesie blisko głównej szosy. Granice się nie zachowały. Marek Drzewiecki szacuje wymiary cmentarza na około 30 na 50 metrów. Nie ma tu starodrzewu ani elementów metalowych. Wszystkie groby zorientowano w linii ze wschodu na zachód, a na skraju cmentarza, przy drodze dojazdowej, jest dużo grobów dziecięcych. Nieliczne groby rodzinne zostały całkowicie zniszczone przez ekshumacje i grabież.

Wśród odnalezionych nagrobków jest czarny kamienny krzyż Adolfa Kalffa, dziecka, które żyło od 25 sierpnia do 12 października 1935 roku, oraz epitafium Friedricha Bocka (1857–1926), jego żony Johanny z domu Karmann (1856–1927) i córki Berty (1898–1928). W tej grupie jest niekompletna płyta Wilhelma Groholskiego, urodzonego 30 grudnia 1849 roku, którego daty śmierci nie da się odczytać. Z zachowanych zdjęć znany jest żeliwny krzyż Auguste Haack z domu Peth (1858–1929) oraz krzyż Augusta Radtkego (1885–1908) — ten wrósł w dwa świerki, został przez nie rozerwany, a potem skradziony. Prace poszukiwawcze jesienią 2015 roku odsłoniły kolejne nagrobki, między innymi Therese Riedel z domu Langusch (1832–1917), Karoline Korrmann z domu Bandrmer (1852–1937), Emila Beauweisa (1865–1933) i krzyż Rudolfa Zinkla, zmarłego w 1940 roku.

Na cmentarzu znajduje się kamienny pomnik na betonowej płycie; kamień ma około 120 centymetrów wysokości. W latach 2005–2006 stał, dziś jest podkopany i obalony. Z Niebędzina wymienia się pięciu poległych w pierwszej wojnie światowej: Hermanna Denza, Wilhelma Druscha, Maxa Radtkego, Wernera Schalka i Ericha Zinkla.

Niebędzino, dawniej zwane też Niebendzinem, to wieś na wschodnim brzegu pradoliny Łeby; najstarsza znana wzmianka o niej pochodzi z lat około 1335–1341. Władał nią ród von Pirch — według Drzewieckiego od czasów krzyżackich, poświadczony tu w latach 1375–1909; główna siedziba rodu stała w Niebędzinie, ale po dworze nie zostały nawet piwnice. W 1911 roku wieś była gminą chłopską z 61 mieszkańcami oraz obszarem dworskim o powierzchni 696 hektarów ze 134 mieszkańcami i należała do obwodu urzędowego w Redkowicach.

W 1784 roku Niebędzino było siedzibą szlachecką milę na zachód-północny zachód od Lęborka, przy małym lesie, nad błotem lęborskim, naprzeciw wsi Groß-Podel. Obok folwarku mieszkało pięciu gospodarzy, zagrodnik i nauczyciel — razem 13 dymów.

Ewangelicy z Niebędzina należeli do parafii w Janowicach (Groß Jannewitz). Słownik geograficzny, w haśle „Janowiec”, wymienia Niebędzino (Niebensinn) wśród wsi tej parafii w 1658 roku. Ernst Müller w 1912 roku wylicza Wobensin w jej składzie.

Po Pirchach zostały dwie splądrowane budowle grobowe, położone poza cmentarzem wiejskim. Pierwsza to grobowiec o wymiarach około 3 na 4 metry, rozebrany na kurniki, na terenie około 40 na 40 metrów ogrodzonym niegdyś kamiennym murem. Druga to pojedynczy, rozkopany grobowiec w lesie na wzgórzu, z ogrodzeniem 3 na 3 metry i kutym w kamieniu epitafium Maxa von Pircha (1862–1934).

Nieopodal znajduje się cmentarz jeńców rosyjskich z obozu z czasów pierwszej wojny światowej, na którym było około 40–50 mogił ziemnych z drewnianymi krzyżami. W 2010 roku staraniem gminy Nowa Wieś Lęborska teren oczyszczono i ogrodzono, odnowiono pomnik — 2,25 na 1,10 metra, zwieńczony krzyżem prawosławnym — i ustawiono tablicę w trzech językach.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, hasła „Janowiec” i „Niebędzino”; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Groß-Jannewitz, s. 250; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1076.