Niebędzino — ewangelickie miejsca pochówku rodu von Pirch (grobowiec Maxa von Pircha)

Około 500 metrów na zachód od Niebędzina, w lesie na wzgórzu, stoi samotny grobowiec Maxa von Pircha. Niegdyś otaczał go płot na kamiennych fundamentach o wymiarach 3 na 3 metry. Pozostały resztki granitowych fundamentów, kute w kamieniu epitafium, fragment ozdobnego zwieńczenia lub podstawy i dwie dziury w ziemi po rabunkowym wykopie, odsłaniające konstrukcję kamiennego stropu. Napis głosi: MAX VON PIRCH, GEH. REGIERUNGSRAT, RITTMEISTER DER RESERVE, urodzony 7 stycznia 1862 roku, zmarły 25 lipca 1934 roku. Genealogia podaje: Max Lamoral Melchior Wilhelm Leo von Pirch przyszedł na świat w Sztokholmie, a umarł w Niebędzinie; jego ojcem był Wilhelm Ferdinand von Pirch, urodzony w Niebędzinie 16 sierpnia 1824 roku, matką zaś Therese Mathilde Amalie Friederike Eleonore, księżniczka von Thurn und Taxis, urodzona 31 sierpnia 1830 roku w Ratyzbonie.

Niebędzino, do 1945 roku Wobensin, dawniej też Niebendzin, leży na wschodnim brzegu pradoliny Łeby. Słowiańska z pochodzenia nazwa Niebędzino jest poświadczona od lat około 1335–1341, z których pochodzi najstarsza znana wzmianka o wsi. Przekaz głosi, że w 1375 roku siedzieli tu Pirchowie, zwani też Pierzchami, i pozostawali tu w 1928 roku; Niebędzino było główną siedzibą rodu, który trzymał także Redkowice.

W 1756 roku majątek był podzielony między dwie wdowy Pirch, w 1784 roku należał do generała brygady Carla Caspara von Pircha, a w 1862 do Wilhelma von Pircha.

W 1784 roku Niebędzino było siedzibą szlachecką milę na zachód-północny zachód od Lęborka, przy małym lesie, nad błotem lęborskim, naprzeciw wsi Groß-Podel. Obok folwarku mieszkało pięciu gospodarzy, zagrodnik i nauczyciel — razem 13 dymów. Wieś należała do parafii w Janowicach (Groß-Jannewitz).

Kościoła we wsi nie było. Ewangelicy należeli do parafii w Janowicach (Groß-Jannewitz), dawnej filii Garczegorza; Ernst Müller w 1912 roku wymienia Wobensin w składzie tej parafii. Słownik geograficzny notuje, że w 1658 roku Niebędzino należało do parafii w Janowcu — tak Słownik nazywa Janowice. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazuje wieś dwukrotnie, osobno dla gminy i osobno dla majątku: gmina wiejska liczyła 69 ewangelików i dwóch katolików (strona 188, pozycja 63), obszar dworski — 152 ewangelików i ani jednego katolika (strona 194, pozycja 166). Katolicy podlegali parafii w Lęborku.

W 1879 roku majątek Wobensin (661,58 hektara) należał do von Pircha, posła w Lizbonie. W 1881 roku majątek należał do księżniczki von Thurn und Taxis, w 1892 roku do spadkobierców von Pircha, a od 1905 roku do barona Maxa von Pircha. W 1911 roku Niebędzino tworzyło gminę chłopską z 61 mieszkańcami oraz okręg folwarczny o powierzchni 696 hektarów ze 134 mieszkańcami i należało do wójtostwa w Redkowicach.

W 1911 roku Max von Pirch był radcą rządowym w Olsztynie i wydzierżawiał majątek Ernstowi Vossowi. W 1928 roku, jako tajny radca rządowy w stanie spoczynku, był właścicielem majątku, a dzierżawcą był Eckhard Fließbach z Prusowa. We wsi i okolicy prowadzono wykopaliska poświadczające osadnictwo i duże cmentarzysko ludności kultury pomorskiej, a w czasie pierwszej wojny światowej stał nieopodal obóz dla rosyjskich jeńców.

Po Pirchach nie został ani pałac, po którym nie ma piwnic, ani czytelny grobowiec rodzinny. Ten drugi, zrównany z ziemią, leży w niewielkim zagajniku pośrodku pola, widocznym z szosy z Redkowic do Janowic, na wschód-południowy wschód od grobu Maxa. Na miejscu grobowca została kupka ceglanego gruzu i kamieni, zarośnięta chwastami. Resztki wskazują na budowlę wielkości mniej więcej 3 na 4 metry, a cały teren, około 40 na 40 metrów, otaczał kamienny mur; grobowiec rozebrano na kurniki. W odległości około kilometra na południowy wschód od wsi leży cmentarz wiejski Niebędzina.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Groß-Jannewitz, s. 250; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego (WUOZ w Gdańsku), arkusz gminy Nowa Wieś Lęborska; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1076; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 252–253; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 140–141; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 130; „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905.