Dziedzictwo › Katalog › Nieckowo

Cmentarz · powiat słupski

Nieckowo — cmentarz ewangelicki

niem. Neitzkow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Neitzkow
Miejscowość
Nieckowo, gm. Potęgowo
Dawny powiat
Landkreis Stolp, Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Stojentin (Stojęcino), Kirchenkreis Stolp-Altstadt
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Cmentarz ewangelicki (nieczynny, poniemiecki)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

W Nieckowie, po niemiecku Neitzkow, są dwa cmentarze. Starszy, dziewiętnastowieczny, założono na wschód od historycznej zabudowy, na niewielkim wzniesieniu obwiedzionym wałem ziemno-kamiennym; na mapach archiwalnych rysowano go jako kwadrat, w rzeczywistości ma kształt owalu. Dziś otaczają go prywatne pastwiska, a pasące się bydło oczyszcza teren z samosiewów, dzięki czemu widać częściowo zachowane rzędy nagrobków — kamienne ramy i postumenty, krzyże żeliwne i kamienne. Inskrypcje wskazują pochówki z lat osiemdziesiątych XIX wieku; najstarszy nagrobek pochodzi z 1885 roku, jeden z krzyży — z 1916. Młodszy cmentarz, z początku XX wieku, leży po przeciwnej stronie wsi, przy dawnym placu sportowym, po południowej stronie drogi ku Rzechcinu. Nie zachował ani starodrzewu, ani granicznego muru czy wału, które pozwoliłyby wydzielić go z otaczającego lasu.

Zostały na nim cztery mogiły ze stalowymi i drewnianymi krzyżami bez tabliczek inskrypcyjnych, a w pobliżu kilka porzuconych fragmentów pomników z lastryka, o których nie sposób rozstrzygnąć, czy są dawne, czy współczesne.

Nieckowo leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Były to dobra rycerskie, w 1519 roku wzmiankowane jako lenno rodu von Stojentin, o 627 hektarach roli, z hodowlą bydła rasy holenderskiej; pocztę i stację kolejową miały w Potęgowie. W 1784 roku Nieckowo liczyło pięć dymów i należało do parafii w Stowięcinie (Stojentin) w synodzie słupskim, a właściciele dóbr współsprawowali patronat nad tamtejszym kościołem. Ernst Müller wymienia w jednym zdaniu wszystkie miejscowości tej parafii — Stojenthin, Gohren, Czierwienz i Neitzkow — i dodaje, że prawo powoływania duchownego dzierżyli wspólnie właściciele tych czterech majątków. Kościelnie wieś należała do okręgu kościelnego Słupsk-Stare Miasto. Urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy mieściły się w Skórowie.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujmuje Nieckowo jako obwód dworski liczący 171 mieszkańców, w tym 169 ewangelików i dwóch katolików. W 1925 roku mieszkało tu 13 katolików, a w 1939 roku wieś liczyła 301 mieszkańców. Po zajęciu wsi przez Armię Czerwoną 9 marca 1945 roku i przejściu pod administrację polską ludność niemiecką wysiedlono.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 154; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Stojenthin, s. 515; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Neitzkow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 987.

Położenie: 54,5216° N, 17,5167° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 987
  3. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Nieckowo, s. 154
  4. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, hasło Stojenthin, s. 515
  5. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, powiat Stolp, s. 182, poz. 263
  6. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Potęgowo na lata 2025–2028, uchwała nr XV/110/2025 Rady Gminy Potęgowo z dnia 28 kwietnia 2025 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2025, poz. 1982, s. 38

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0838
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.