Dziedzictwo › Katalog › Niepoględzie
Cmentarz · powiat słupski
Niepoględzie — wiejski cmentarz ewangelicki na północ od wsi
niem. Nippoglense
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Nippoglense
- Miejscowość
- Niepoględzie, gm. Dębnica Kaszubska
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz (d. ewangelicki)

Wiejski cmentarz ewangelicki w Niepoględziu leży na północ od wsi, przy drodze głównej, na dość dużej prostokątnej powierzchni; przy wejściu ustawiono drewniany krzyż misyjny. W 2006 roku wśród fragmentów nagrobków leżała tam granitowa płyta z polską inskrypcją: „Co mnie spotkało / was nie minie / ja jestem w domu / wy jeszcze w gościnie”. W innych miejscach zachowały się skupiska kamiennych ułamków, a kilka z nich ma częściowo czytelne napisy; jeden z najstarszych wskazuje na pochówek z 1868 roku. Obok wiejskiego istnieje odrębny cmentarz rodowy właścicieli dóbr — w lesie, na wzniesieniu na południe od wsi, naprzeciw pałacu; spoczęli na nim Zitzewitzowie i Puttkamerowie.
Niepoględzie, przed 1945 rokiem Nippoglense, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i w prowincji Pomorze. Wieś wyrosła przy majątku rodu von Zitzewitz — było to najstarsze lenno tego rodu, poświadczone od 1432 roku — a w późniejszych stuleciach dobra przechodziły w ręce Krockowów, Puttkamerów i Pirchów. W 1733 roku dobra wróciły do Zitzewitzów, a w 1882 roku przeszły w spadku na Puttkamerów. W Niepoględziu został neobarokowy pałac Zitzewitzów, rozbudowany w XIX wieku.
W 1784 roku Niepoględzie liczyło 26 dymów i miało nauczyciela oraz wapiennik. Słupia oddzielała wieś od dystryktu bytowskiego. Mieszkańcy należeli do parafii w Budowie (Budow), a właściciel dóbr współsprawował patronat nad tamtejszym kościołem.
W 1879 roku majątek Nippoglense, liczący 1548 hektarów, z młynem wodnym, należał do von Zitzewitza, który był też właścicielem majątków Carzin, Gallensow i Klein-Gansen i mieszkał tutaj. W 1911 roku właścicielem był Jesko von Puttkamer, wówczas mieszkający w Dreźnie, a majątek dzierżawił jego syn Otto. W 1928 roku księgi podają różnie: Niekammer wymienia Sophie von Puttkamer z domu von Zitzewitz, a Parey wnuka, Jesca von Puttkamera.
W źródłach nie znaleziono kościoła we wsi; w 1925 roku mieszkał tu jeden katolik. W 1939 roku wieś liczyła 361 mieszkańców w 83 gospodarstwach domowych. W 1940 roku parafia w Budowie liczyła 4357 wiernych i należała do okręgu kościelnego bytowskiego Kościoła unii staropruskiej.
Wieczorem 6 marca 1945 roku wydano rozkaz ewakuacji, nazajutrz rano ludność niemiecka wyruszyła w drogę, a po południu 7 marca wieś zajęły wojska sowieckie. Zamieszkali w niej polscy osadnicy, dawnych mieszkańców wysiedlono, a kościół w Budowie przeszedł do katolików.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — gmina Dębnica Kaszubska, cmentarze.slupsk.pl; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 767–770; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 62–63, hasło Niepoględzie; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 988–989; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 173; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 334.
⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna. (monografia słupska 2013 (cmentarz wiejski: na północ od wsi przy drodze głównej) + OSM (droga Lipowa, węzeł wsi Niepoględzie 54.2947,17.3716); pin kierunkowy, przybliżony — dokładny punkt do potwierdzenia w terenie/geoportalu)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — gmina Dębnica Kaszubska
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 988–989
- P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 186–187
- „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 188
- „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 173
- „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 334
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0554
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka