Dziedzictwo › Katalog › Niewierowo

Cmentarz · powiat słupski

Niewierowo — cmentarz ewangelicki

niem. Nipnow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Nipnow
Miejscowość
Niewierowo, gm. Słupsk
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Parafia ewangelicka św. Piotra (St. Petri) w Słupsku, okręg Stolp-Altstadt
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Cmentarz ewangelicki (nieczynny)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Niewierowie założono na rozstaju dróg, na północ od zabudowań wiejskich. Był niewielki i jednokwaterowy, w kształcie kwadratu, z wejściem od strony północnej; widnieje na arkuszu Messtischblätter z 1889 roku. Dziś leży w niewielkim lesie, a zdradzają go rośliny typowe dla dawnych cmentarzy: bluszcz, barwinek, konwalie i paprocie. Nie zachowały się ani elementy nagrobków, ani zarysy grobów. Przetrwał szpaler świerków wzdłuż granicy południowej, a od wschodu, przy rozstaju, grupa brzóz — za nimi w lesie można odnaleźć granice dawnej nekropolii.

W 1784 roku Niewierowo liczyło dziewięć dymów, a mieszkało tu pięciu gospodarzy. Z tych gospodarzy każdy płacił rocznie talara na słupski przytułek dla ubogich („von welchen ein jeder jährlich 1 Rthlr. an das Stolpsche Armenhaus geben muß”); kontrybucję rozliczano przy kasie własności miejskiej, nie szlacheckiej.

Niewierowo, dawniej Nipnow, było wsią majątkową w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, na północny wschód od Słupska. W 1285 roku książę Mściwój II nadał Buckow, Freist i Nipnow klasztorowi norbertanek w Słupsku; wystawa o zapomnianych cmentarzach gminy Słupsk podaje, że wieś wymieniają dokumenty w XII wieku. Po wojnie trzydziestoletniej majątek przeszedł w ręce prywatne, a w latach 1798–1801 należał do generała Blüchera.

Mieszkańcy byli ewangelikami — luteranami — i należeli do parafii świętego Piotra (St. Petri) w Słupsku, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Spis z 2 grudnia 1895 roku ujął Nipnow jako obwód dworski i naliczył tu 84 ewangelików, 6 katolików i 9 innych chrześcijan.

Armia Czerwona zajęła wieś 8 marca 1945 roku; ludność niemiecką wysiedlono. Dziś Niewierowo należy do gminy Redzikowo (dawniej gmina Słupsk) w powiecie słupskim.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat słupski, s. 182–183, poz. 268; mapa topograficzna Messtischblatt (TK25), wydanie z 1889 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Niewierowo, s. 187; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 988.

Położenie: 54,5065° N, 17,0422° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna.

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, Stowarzyszenie „Słupia”, Swołowo 2020
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 988
  6. mapa topograficzna Messtischblatt (TK25), wydanie z 1889 roku

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0688
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.