Nowa Sikorska Huta — cmentarz ewangelicki

Nowa Sikorska Huta — po niemiecku Neuhütte, w latach 1939–1945 Sickerner Neuhütte, a w międzywojniu Nowahuta Sikorska — leży w gminie Stężyca. Do 1920 roku należała do powiatu kartuskiego (Kreis Karthaus) w rejencji gdańskiej, w Prusach Zachodnich, i do obwodu urzędowego Szymbark. Człon „Huta” wiąże się z siedemnastowiecznym wytwarzaniem węgla drzewnego i potażu; sama Sikorska Huta notowana jest od 1687 roku.

Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku nie opisywał Neuhütte osobno, lecz odsyłał do hasła Sykorschin (majątek rycerski), w którym osadę wymieniono razem z Althütte i Lupinenhof. Dla Sykorschin podawał 31 budynków mieszkalnych i 373 mieszkańców, w tym 144 ewangelików i 229 katolików. Wymieniał tam 21 gospodarstw chłopskich i cztery zagrody chałupnicze. W tym podręczniku dzieci przypisano do okręgu szkolnego w Gołubiu.

Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku nie wyodrębnia Nowej Sikorskiej Huty jako osobnej gminy, lecz ujmuje ją razem z sąsiednimi osadami. W skorowidzu miejscowości jest ona osadą obwodu dworskiego Sikorzyno, po niemiecku Sykorschin, w powiecie kartuskim pod pozycją 189. W całym tym obwodzie mieszkało wówczas 310 osób — 107 ewangelików i 203 katolików; w tej samej jednostce leżała Stara Sikorska Huta, licząca trzynaście budynków mieszkalnych i 83 mieszkańców. Nowa Sikorska Huta miała jedenaście budynków mieszkalnych i także 83 mieszkańców. W sąsiednich hutach tej samej parafii ewangelickiej, w Kapellenhütte, mieszkało 163 ewangelików na 172 mieszkańców, a w Fischershütte wszyscy 178 mieszkańców byli ewangelikami.

Miejscowi ewangelicy należeli do parafii w Szymbarku, gdzie stał ich kościół parafialny. W początkach siedemnastego wieku starosta kościerski Demetrius von Weiher zasiedlił Pomorzanami Szymbark oraz wieś zapisaną przez Harnocha jako Beek. W Szymbarku zezwolił na budowę kościoła, wzniesionego około 1610 roku. Katolików spis z 1885 roku przypisuje parafii w Kościerzynie.

W samej wsi nie było ani kościoła, ani kaplicy; po tej społeczności został cmentarz. Leży na części działki 40 w obrębie Sikorzyno; w wojewódzkiej ewidencji zabytków powiatu kartuskiego figuruje jako dawny cmentarz ewangelicki pod pozycją 14. Po 1945 roku ludność niemiecka i ewangelicka odeszła, a nekropolia utraciła opiekę. Gminny program opieki nad zabytkami z 2014 roku opisuje go słowami: „bardzo zaniedbany cmentarz poewangelicki usytuowany w lesie przy leśnym trakcie, na dość znacznym obszarze”. W programie opieki na lata 2026–2029 ten opis powtórzono bez zmian.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość, pod nazwą Sykorschin-Neuhütte, do parafii Szymbark (Schönberg) i podaje tu 25 ewangelików w obszarze dworskim.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen (spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku), Kreis Karthaus, pozycje 37, 17 i 189 (wykaz osad obwodu 189 na s. 57: „Neuhütte 11 u. 83”) oraz skorowidz miejscowości („Neuhütte 10. 189”, z gwiazdką oznaczającą osadę będącą częścią gminy albo obwodu dworskiego); A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 424, hasło Schönberg; wojewódzka ewidencja zabytków, powiat kartuski, gmina Stężyca, pozycja 14; Gminny program opieki nad zabytkami gminy Stężyca na lata 2014–2017, 2014; Gminny program opieki nad zabytkami dla gminy Stężyca na lata 2026–2029 (uchwała nr XXVI/397/2026 Rady Gminy Stężyca z 24 czerwca 2026 roku); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 121, pozycja 280; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 135, pozycja 420; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33.