Dziedzictwo › Katalog › Obłęże

Cmentarz · powiat słupski

Obłęże — cmentarz ewangelicki

niem. Woblanse

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Woblanse
Miejscowość
Obłęże, gm. Kępice
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Bartin (dziś Barcino, gm. Kępice) — księgi metrykalne prowadzono w Bartinie
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz ewangelicki w Obłężu założono na planie prostokąta na północ od zabudowań, przy drodze głównej; granice wyznacza naturalne ukształtowanie terenu, podkreślone niewielkim wałem ziemnym. Cmentarz niemal całkowicie uprzątnięto, a ocalałe nagrobki i obramowania grobów zakopano w dole. W 1998 roku, z inicjatywy Eckharda Witta, którego ojciec pochodził z Obłęża, i przy udziale obecnych mieszkańców, cmentarz uporządkowano, a 11 sierpnia uroczyście otwarto lapidarium: półkolem ustawiono w nim głaz i siedem zachowanych nagrobków. Zajmuje ono część od strony drogi, przy wejściu głównym; stoją tam tablice i krzyże z oryginalnymi inskrypcjami obok nagrobków wykorzystanych wtórnie pod pamiątkowe napisy. Do aranżacji użyto części pomników — pozostałe, w tym kilka dobrze zachowanych, zrzucono na jedną stertę w głębi cmentarza, w jednym z narożników.

Obłęże, po niemiecku Woblanse, leżało w dawnym powiecie miasteckim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze; wzmiankowane jest w 1301 roku. Wieś należała do rodu von Massow do 1862 roku, gdy Wilhelm-Franz von Massow, dziedzic majątku od 1851 roku, ją sprzedał. Przed 1945 rokiem wieś należała do parafii ewangelickiej w Barcinie (Bartin) — tam też prowadzono księgi metrykalne i tam mieściły się urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy, a sąd w Sławnie. Własnego kościoła wieś nie miała.

Wieś liczyła 193 mieszkańców w 1812 roku, a w 1939 roku — 620 osób w 166 gospodarstwach domowych.

5 marca 1945 roku mieszkańcy uciekli wozami przez Słupsk. 9 marca pod Gardną Wielką dogonił ich front, tabor się rozpadł, a 12 marca uciekinierzy wrócili do wsi. Od 4 stycznia do 27 sierpnia 1947 roku wysiedlono prawie całą ludność niemiecką; majątek pozostawał pod zarządem radzieckim do 1957 roku i do tego czasu mieszkały we wsi cztery rodziny niemieckie.

W Obłężu przez dwa lata był nauczycielem domowym Johann Gottlob Neumann, urodzony w 1756 roku: przyjechał tu po dwóch latach studiów w Królewcu, a w 1783 roku objął probostwo w Falkenhagen.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Obłęże liczyło 24 ogniska (domostwa), miało nauczyciela i leżało w synodzie sławieńskim.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 813; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); serwis „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (cmentarze.slupsk.pl), hasło Barcino; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 106 (hasło Obłęże); Heimatkreis Rummelsburg in Pommern, strona „Woblanse” (rummelsburg.de); Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 485.

Położenie: 54,2611° N, 16,9447° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Obłęże — Wikipedia
  3. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 813
  4. Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 485

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0846
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.