Obliwice — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Obliwicach, do 1945 roku Obliwitz, leży około 200 metrów przed wsią, blisko miejsca, gdzie znaleziono prehistoryczne popielnice. Przez jego środek prowadzi aleja starych lip, przednią i tylną granicę wyznacza niski mur kamienny, boczne — wał ziemny; całość ma około 30 na 15 metrów; po obu stronach alei leżą dwa rzędy grobów. Groby zajmują ponad połowę powierzchni: po lewej stronie przeważają nagrobki różnej wielkości, po prawej groby skromniejsze, po których zostały kamienne podstawy krzyży. W pobliżu wejścia stoi duży żeliwny krzyż na kamiennym postumencie. Z przedwojennych mieszkańców spoczywają tu między innymi Walter Zezefske (1921–1935), Auguste Soohs z domu Janetzke (1866–1936), Adolf Stierke (1866–1938) i Berta Girk z domu Bergunde (1876–1941), a w centralnym miejscu Georg Wilhelm Grubbe (1817–1885).

W wojewódzkiej ewidencji zabytków obiekt figuruje na działce 14/17.

Obliwice lokowano na prawie niemieckim w 1374 roku. Około 1380 roku komtur gdański Walpold von Bassenheim wystawił dokument nadający czcigodnemu Vicke cztery z czterdziestu łanów wioski. W krzyżackich księgach czynszowych z 1437 roku wieś (Oblenitz) liczyła 36 włók czynszowych, z których płacono po pół grzywny i dwie kury, a trzy włóki stały puste. W 1658 roku dawną wieś chłopską wymieniano jako część dóbr królewskich; zarządzał nimi wtedy sędzia ziemski Piotr Przebendowski.

W 1784 roku Obliwice były królewskim folwarkiem z owczarnią, położonym trzy czwarte mili na północ od Lęborka, z 1152 morgami ziemi. Pańszczyznę odrabiało tu siedmiu chłopów z Wilkowa, trzech chłopów i zagrodnik z Rekowa oraz dwóch chłopów i zagrodnik z Garczegorza; posługi pomocnicze świadczyli też wolni gospodarze z tych wsi i ośmiu chłopów z Łęczyc. Później Obliwice były dobrami rycerskimi o powierzchni 599,21 hektara, w tym 467,88 hektara roli i ogrodów oraz 46,93 hektara lasu.

W 1893 roku znaleziono tu tak zwaną urnę domową, a w pozostałościach parku dworskiego — groby skrzynkowe z popielnicami z cmentarzyska ludności kultury pomorskiej.

W źródłach nie znaleziono kościoła we wsi. Ksiądz Jakub Fankidejski notuje, że do dawnego kościoła parafialnego w Garcigórzu, czyli Garczegorzu, patronatu rządowego, należały cztery wioski — Garcigórz, Wilkowo, Obliwice i „w części przynajmniej” Rekowo — a po Reformacji, gdy niemieccy parafianie prawie wszyscy przeszli na protestantyzm, przyłączono go jako filialny do Lęborka. Proboszcz pobierał z dworu w Obliwicach meszne: cztery korce żyta i tyleż owsa, wiązkę wełny i bochenek sera, jak zapisano przy wizytacji biskupa Szaniawskiego w 1710 roku.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku naliczono w Obliwicach 203 ewangelików i jednego katolika; ewangelicy należeli według niego do parafii w Garczegorzu (Garzigar). Katolicy podlegali parafii w Lęborku, a urząd stanu cywilnego mieścił się w Garczegorzu. W 1895 roku obwód urzędowy mieścił się w Łebieniu. Ernst Müller w 1912 roku wymienia Obliwice w składzie tej samej parafii.

Od kilku lat cmentarz jest pod opieką Gminnego Ośrodka Kultury w Nowej Wsi Lęborskiej i stanowi część ścieżki przyrodniczo-turystycznej oraz szlaku spacerowego. W obrębie cmentarza stoją obelisk polonusa, figura Matki Boskiej Obliwickiej i tablica pamięci ofiar katastrofy smoleńskiej.

Źródła: J. Fankidejski, „Utracone kościoły”; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Garzigar, s. 249; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; wojewódzka ewidencja zabytków; „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. VII, hasło „Obliwiec al. Oblewice”; fotografie Mateusza Szuby z 4 października 2026 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1052.