Okrągła Łąka — cmentarz mennonicki

Cmentarz mennonicki w Okrągłej Łące, po niemiecku Rundewiese, leży na działce 191, w gminie Sadlinki i powiecie kwidzyńskim. Wojewódzka ewidencja zabytków notuje go pod pozycją 147 arkusza gminy Sadlinki. Pod pozycją 148 figuruje w tej samej wsi drugi obiekt — miejsce po grobowcu z dawnego cmentarza ewangelickiego, na działce 196/2. Oba wiersze podają wyłącznie nazwę i numer działki. Daty założenia, powierzchni ani stanu zachowania ewidencja nie podaje; do rejestru zabytków żaden z nich nie został wpisany.

Wieś nie miała kościoła. Inwentarz zabytków powiatu kwidzyńskiego opisuje ją jako dobra rycerskie w dolinie Wisły i notuje, że nazwę niemiecką tłumaczono również jako „Okrongula lonka”.

Grunty późniejszego majątku weszły w 1334 roku w skład stu włók przyznanych kapitule kwidzyńskiej na nowo pozyskanym Werderze, a miejscowość pojawia się po raz pierwszy w protokole wizytacji gospodarczej urzędu kwidzyńskiego z 1586 roku, gdzie opisano ją jako pustkowie zarośnięte trzciną i krzewiną.

Gospodarowanie zaczęło się dwa lata później, gdy ziemię wzięli na prawie emfiteutycznym Christian von Kerssenstein i Gregor Harder; potem dobra trzymał Stephan von Loitz, zmarły w 1629 roku. W kolejnych pokoleniach dobra trzymali znów Kerssensteinowie, od początku XVIII wieku rodzina von Rothe, a pod koniec tego stulecia von Schrötterowie.

Ślady po właścicielach zostały w kościołach okolicy. W katedrze kwidzyńskiej zachował się nagrobek z napisem „Stephan und Hans von Loytzen auf Rundewiese erbgesessen die letzten dieses Geschlechts anno 1629”. W kościele w Nebrowie Wielkim zachowała się loża kolatorska z herbem rodziny von Rothe, wspinającym się lwem z gwiazdami.

Do parafii ewangelickiej w Nebrowie Wielkim należeli mieszkańcy wsi. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 327 osób, w tym 319 ewangelików i ośmioro katolików; rubryka innych chrześcijan pozostała wtedy pusta. W spisie z 1 grudnia 1910 roku wieś liczyła 556 mieszkańców, w tym 550 niemieckojęzycznych, a wśród nich 533 ewangelików, ośmioro katolików i dziewięcioro innych chrześcijan; sześcioro mieszkańców podało polski jako język ojczysty.

Program Opieki nad Zabytkami Gminy Sadlinki na lata 2024–2027 podaje, że cmentarz mennonicki z około 1800 roku leży na terenie leśnym, na południe od drogi nr 612, w południowej części wsi. W programie odnotowano starodrzew i liczne nagrobki z XIX i XX wieku, a teren opisano jako zadbany. W źródłach nie znaleziono, do której gminy mennonickiej należeli pochowani na tym cmentarzu.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, arkusz gminy Sadlinki (stan 29 sierpnia 2026 roku), pozycje 147 i 148; oględziny terenowe z 6 września 2026 roku; J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienwerder östlich der Weichsel”, Danzig 1898, s. 86 i 98–99; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat kwidzyński, s. 78–79, pozycja 99; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, zeszyt III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku), s. 42, pozycja 89; holland.org.pl, karta obiektu numer 525; Program Opieki nad Zabytkami Gminy Sadlinki na lata 2024–2027 (uchwała nr IV/28/2024 z 13 sierpnia 2024 roku).