Osiek — cmentarz ewangelicki

Osiek — po niemiecku Osseck, a w dokumencie z 1399 roku Ossek — był majątkiem rycerskim w powiecie lęborskim, na jego skraju: Słownik geograficzny zaznacza, że leży „na granicy, w samym klinie wsuwającym się w powiat wejherowski”. W dzisiejszym podziale administracyjnym wieś należy do gminy Linia w powiecie wejherowskim. Przed 1945 rokiem wchodziła w skład okręgu urzędowego Rozłazino, a urząd stanu cywilnego miała w Dzięcielcu.

W 1784 roku Osiek był siedzibą szlachecką dwie mile na wschód-południowy wschód od Lęborka; przez Łebę graniczył z Prusami Zachodnimi. Obok folwarku mieszkał zagrodnik; był młyn wodny, kuźnia i chałupa leśnika — razem 12 dymów. Wieś należała do parafii w Dzięcielcu (Dzincelitz).

Słownik geograficzny, powołując się na gdańskie tablice woskowe, podaje, że w 1399 roku wymierzono granicę między Osiekiem a Tłuczewem; obecni przy tym byli Nitscze z Osłanina i Prsibke z Kczewa. W tym samym zapisie ustalono, że kto by granicy nie dotrzymał, miał zapłacić czterdzieści grzywien kary. Franz Schultz przytacza zapisy o Osieku z około 1414 roku z protokołów lęborsko-puckiego sądu ziemskiego, zachowanych na tak zwanych kopenhaskich tablicach woskowych.

Według Słownika geograficznego wieś należała za czasów krzyżackich do wójtostwa mirachowskiego, a pod koniec XIX wieku majątek liczył 523 hektary i był w rękach rodziny Ziehlke. Schultz podaje dla majątku 546 hektarów i ciąg właścicieli od rodziny Boche, której dziedziczne lenno uznano w 1575 roku, przez Zelewskiego w 1804 roku i Teßmera od 1846 roku, po ostatniego właściciela von der Marwitza, od którego w 1908 roku majątek kupiła pomorska spółka osadnicza, żeby rozparcelować go na gospodarstwa chłopskie.

Stefan Ramułt, przeliczając spis z 1 grudnia 1890 roku, zaliczył Osiek do czterech obwodów dworskich powiatu lęborskiego o ludności przeważnie kaszubskiej: na 125 mieszkańców naliczył 68 Kaszubów, wszystkich katolików, a ewangelikami było 51 Niemców. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Osseck 48 ewangelików i 74 katolików. Według tego spisu ewangelicy należeli do parafii w Dzięcielcu, katolicy do parafii w Rozłazinie.

Cmentarz ewangelicki zachował się do dziś. Wojewódzka ewidencja cmentarzy wymienia go jako cmentarz dawniej ewangelicki na działce 213/11 w obrębie Osiek, w gminie Linia. Marek Drzewiecki odnalazł go w terenie i wskazał jego położenie; zdjęcia Drzewieckiego pokazują płot z żerdzi otaczający nekropolię, ledwie widoczne ślady mogił, mogiłę ziemną ze śladami dawnych odwiedzin, samosiejki porastające teren i jedyną zachowaną tumbę.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 406–407; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg, strona 193, pozycja 133); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” (fotografie i punkt ze zbioru położeń cmentarzy); wojewódzka ewidencja cmentarzy; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1076–1077; S. Ramułt, „Statystyka ludności kaszubskiej”, Kraków 1899, s. 196, 202.