Osieki Słupskie — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Osiekach Słupskich leży na niewielkim wyniesieniu, na zachód od zabudowań. Pierwotnie jego granice podkreślały dodatkowo nasadzenia świerkowe; po nich pozostał starodrzew od strony południowej. Całe założenie straciło dawny charakter — drzewa wycięto, większość nagrobków usunięto. W północno-zachodnim narożniku przetrwały kamienne podstawy muru ogradzającego kwaterę rodzinną, a po całym terenie rozrzucone są fragmenty nagrobków. Z nagrobków zachował się krzyż z inskrypcją upamiętniającą zmarłą w 1934 roku Adę Gill z domu Pollex.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono; cmentarz jest nieczynny.

W 1784 roku Osieki liczyły 11 dymów i należały do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß-Garde) w synodzie słupskim.

Osieki Słupskie, przed 1945 rokiem Wusseken, były majątkiem rycerskim w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze; dziś leżą w gminie Ustka. Tę samą dawną nazwę nosiła też wieś Osieki w gminie Kępice. Dawne formy nazwy — Wosseken w 1329 i 1665 roku, Wusseken w 1628, Wussecken w 1756 — podają opracowania. Dobra w Osiekach Słupskich były lennem rodu von Bandemer. Słownik geograficzny odnotował Osieki jako dobra rycerskie liczące 500 hektarów, z cegielnią i hodowlą bydła. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Osieki ujęto jednym wierszem, w dziale obszarów dworskich: 144 ewangelików, bez katolików.

Własnego kościoła ani kaplicy Osieki nie miały: nabożeństwa odprawiano w Gardnie Wielkiej (Groß Garde), a zmarłych chowano na miejscowym cmentarzu ewangelickim. W skardze z 10 listopada 1648 roku pastor z Gardny Christoph Vizichius pisał, że Asmus von Bandemer na Wussecken — obok Nikolausa von Winterfeld na Wintershagen — dawał mu rocznie meszne tylko z czternastu łanów.

Parafia w Gardnie Wielkiej należała do okręgu kościelnego Słupsk-Stare Miasto w pomorskiej prowincji kościelnej Kościoła Unii Staropruskiej. Gardna była wsią królewską w domenie smołdzińskiej (Schmolsin), z patronatem władcy krajowego. Tamtejsze probostwo spłonęło dwukrotnie — w 1692 roku i 27 listopada 1772 roku; w tych pożarach parafia straciła niemal wszystkie akta kościelne i zapiski parafialne. Gardna leżała nad jeziorem Gardno, w rdzennych stronach Słowińców — luterańskiej grupy słowiańskiej, której dialektu, spokrewnionego z kaszubszczyzną, używano tu jeszcze na przełomie XIX i XX wieku.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie Nordow (ciekocinko.pl, kulturawlesie.pl); Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom VII, hasło „Osieki”; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 231; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Teil II, Stettin 1912, s. 496–497; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1019.