Osowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz przykościelny w Osowie (po niemiecku Wussow) leży w północnej części wsi, na wysokim wzniesieniu. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego zwraca uwagę, że razem z zabytkowym kościołem tworzy on wspólną kompozycję architektoniczno-przestrzenną. Częściowo zachował się pierwotny układ rzędów oraz pozostałości kamieni i krzyży. W latach osiemdziesiątych XX wieku stały tu liczne żeliwne krzyże i mogiły otoczone żeliwnymi ażurowymi ogrodzeniami, a dziś zostały z nich szczątki. Przetrwały przykłady rzemiosła artystycznego dawnych mieszkańców — kamienna stela udekorowana płaskorzeźbą w formie gałązki różanej i mogiły zwieńczone żeliwnymi krzyżami z początku XX wieku, część z ubytkami dekoracji.

Osowo leżało w powiecie miasteckim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze, i było siedzibą parafii, do której należały Mzdowo, Warcino, Kępice, Biesowice, Ciecholub i Podgóry. Kamienny kościół parafialny powstał tu około 1500 roku, remontowano go w 1711, a wyposażenie sprawiono w 1734. W kościele zachowała się loża Ottona von Bismarcka — kanclerz miał opodal, w Warcinie, swoje dobra.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w gminie wiejskiej 228 ewangelików, trzech katolików i dwóch Żydów, a w obwodzie dworskim 182 ewangelików. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 3768 dusz. Pastorem był Eugen Vogel.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Osowo; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 153.