Otoczyn — cmentarz ewangelicki

Otoczyn, po niemiecku Ottotschen, leży w gminie Gardeja, w powiecie kwidzyńskim; przed 1945 rokiem był to Kreis Marienwerder w rejencji kwidzyńskiej. Miejscowy cmentarz ewangelicki ujmuje wojewódzka ewidencja zabytków w arkuszu gminy Gardeja: leży w polu, po wschodniej stronie drogi z Otoczyna do Nowej Wioski, na północ od pętli autobusowej w Nowej Wiosce.

Otoczyn był wsią niemal w całości ewangelicką. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 330 mieszkańców w 56 domach: 316 ewangelików i 14 katolików. W tym spisie ewangelicy należeli do parafii w Trumiejach (Groß Tromnau), katolicy do parafii w Kwidzynie. Przy spisie z 1 grudnia 1910 roku wieś liczyła 300 mieszkańców. 299 osób podało język niemiecki (291 ewangelików, pięciu katolików i trzech innych chrześcijan), a jedna — język polski.

Gminny program opieki nad zabytkami gminy Gardeja na lata 2020–2023 wymienia nieczynny cmentarz ewangelicki z końca XIX wieku, leżący w polu po wschodniej stronie drogi do Nowej Wioski. W programie opisano go jako czytelny w terenie, mocno zarośnięty, zaniedbany i zachowany szczątkowo.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Ottotschen jako wieś. Notował tu 54 domy mieszkalne i 389 mieszkańców, wszystkich wyznania ewangelickiego. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny.

Erich Wernicke w książce o powiecie kwidzyńskim (1979) wymienia Ottotschen, z 13 włókami, wśród wsi przypisanych do kościoła w Groß Krebs, czyli w Rakowcu. Późniejsze źródła podane wyżej wiążą wieś z Trumiejami i Neudörfchen.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Neudörfchen i podaje tu 294 ewangelików.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Gardeja, pozycja 312; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, Kreis Marienwerder, s. 78–79, pozycja 86 (odczyt ze skanu); Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, zeszyt III (rejencja kwidzyńska), spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku, Kreis Marienwerder, pozycja 78 (odczyt ze skanu); Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Gardeja na lata 2020–2023 (uchwała nr XXII/146/2020 z 28 października 2020 roku); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 108–109; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 72; Erich Wernicke, „Kreis Marienwerder. Aus der Geschichte des Landkreises bis zum 19. Jahrhundert”, Hamburg 1979 (Sonderschrift 42), s. 78.