Piaszczyna — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Piaszczynie leży przed wsią od strony Miastka, przy wylocie drogi do Miastka. Zachowały się fragmenty założenia z drugiej połowy XIX wieku; wojewódzka ewidencja zabytków notuje je jako cmentarz ewangelicki. Benedykt Reszka zalicza go — obok cmentarza w Kramarzynach — do najstarszych na ziemi miasteckiej i pisze, że tutejsze cmentarze istniały w XVII wieku. W 2007 roku stanął tu duży pomnik z głazów polnych z tablicą po niemiecku i po polsku, upamiętniającą dawnych mieszkańców.

Piaszczyna (po niemiecku Reinwasser) była wsią z majątkiem rycerskim i siedzibą okręgu urzędowego oraz urzędu stanu cywilnego dla okolicy; przed 1945 rokiem leżała w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Piaszczyna miała nauczyciela i należała do synodu słupskiego. Własnego kościoła ewangelickiego nie miała; należała do parafii w Wałdowie (Waldow) i tam stał kościół parafialny.

W 1848 roku, po pożarze we wsi, ekspedycja berlińskich „Berlinische Nachrichten” zbierała datki dla pogorzelców — czterech małorolnych i dwóch chłopów. Zebrane 4 talary i 15 srebrnych groszy przekazano w listopadzie tego roku miejscowemu pastorowi Prochelowi. W 1924 roku jednym z patronów parafii wałdowskiej był radca ekonomiczny Kautz z Piaszczyny. Po 1945 roku wieś przeszła do Polski. Stojący dziś w Piaszczynie kościół katolicki wzniesiono po 1945 roku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku ujął Piaszczynę w dwóch rubrykach, osobno wieś, osobno majątek: w gminie wiejskiej naliczono 198 ewangelików, katolików nie zapisano; w obwodzie dworskim 506 ewangelików i pięciu katolików. Wykaz Meyersa podaje według spisu z 1910 roku 199 mieszkańców; w 1939 roku wieś liczyła 638 mieszkańców w 124 gospodarstwach.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 803; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), powiat Rummelsburg, s. 162–163, 166–167; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 2, s. 574 (hasło Reinwasser); B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 170–172; „Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen und Geistlichen etc. der Provinz Pommern”, 1924; Śladami rodowych majątków ziemskich — miejscowości w gminie Miastko (SP3 Miastko); wojewódzka ewidencja zabytków (program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego 2023–2026); „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen” (Berlin), 11 listopada 1848 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).