Piaszno — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Piasznie, w gminie Tuchomie, jest nieczynny. Karta z 1993 roku umieszcza go w północnej części wsi, na skraju lasu. W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy we wsi.

Piaszno, po niemiecku Pyaschen, leżało w powiecie bytowskim (Kreis Bütow), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Inwentarz zabytków powiatu bytowskiego z 1938 roku notuje pierwszą wzmiankę z 1628 roku, kiedy wieś zapisano pod nazwą Frantzwalde; w 1687 roku pisano „Piaschen oder Frantzwalde”. W 1638 roku wieś i folwark wymieniono jako założenie księcia Franciszka, a w 1937 roku urzędowo przemianowano ją na Franzwalde.

W Tuchomiu (Groß Tuchen) stał luterański kościół parafialny. W 1754 roku zarządca urzędu bytowskiego pisał, że nowi koloniści ewangeliccy z Massowitz, Pyaschen i Platenheim — czternaście rodzin — nie mieszczą się w kościele w Tuchomiu i słuchają kazania pod gołym niebem. Na rozparcelowanym folwarku urzędowym osadzono po 1764 roku czterech kolonistów, a trzech dalszych na karczunkach. Wizytacja biskupa Rybińskiego z 1780 roku zanotowała tu 62 katolików i 63 ewangelików.

W 1784 roku Piaszno leżało milę na zachód-południowy zachód od Bytowa, przy granicy z Prusami Zachodnimi; mieszkali tu trzej półchłopi i chałupnik-budnik — razem dziesięć dymów. Półchłopi odrabiali posługi, a „die oben angeführten 7 Polnische Colonisten aber sind freye Leute” — siedmiu polskich kolonistów było ludźmi wolnymi, płacącymi urzędowi czynsz. W środku wsi leżało wtedy spore jezioro.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył w gminie wiejskiej 411 mieszkańców: 86 ewangelików, 324 katolików i jednego innego chrześcijanina; obie parafie, ewangelicka i katolicka, miały siedzibę w Tuchomiu. Inwentarz z 1938 roku podaje liczbę mieszkańców (w nawiasie katolików): 1810 — 28 (28), 1822 — 230 (122), 1855 — 284 (170), 1885 — 394 (310), 1905 — 424 (344), 1925 — 368 (282), 1933 — 320 (272); tę samą liczbę, czterysta dwadzieścia cztery osoby, podaje według spisu z 1910 roku Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon. Słownik geograficzny w haśle „Piaszno” przypisuje wieś do katolickiej parafii w Niezabyszewie, z kościołem filialnym i stacją pocztową w Tuchomiu.

Karta cmentarza z 30 sierpnia 1993 roku opisuje jego stan słowami: „usunięte nagrobki, wycięty drzewostan”. Z dawnego założenia pozostały wtedy fundamenty kamiennego muru o długości dwustu dwudziestu metrów, krzyż cmentarny, dziewięć mogił i jedna lipa. W tym czasie teren cmentarza porastał dziko rosnący podrost oraz runo barwinkowe z konwalią.

Źródła: G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller, „Kreis Bütow”, Stettin 1938, s. 243–244 (⚠ druk z 1938, warstwa inwentarzowa); J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, Greifswald 1939, s. 73, przypis 24; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Bütow, s. 196–197, pozycja 36; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII, Warszawa 1880–1902, hasło „Piaszno”; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; karta cmentarza w Piasznie, oprac. H. Grecki, 1993 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1057–1058.