Dziedzictwo › Katalog › Piekło Dolne
Cmentarz · powiat gdański
Piekło Dolne — cmentarz poewangelicki
niem. Niederhölle [?]
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Niederhölle [?]
- Miejscowość
- Piekło Dolne, gm. Przywidz
- Dawny powiat
- Danziger Höhe
- Parafia ewangelicka
- Nieustalona — prawdopodobnie Mariensee (Przywidz, kościół ewangelicki od 1835, Kościół unijny/staropruski) albo parafia w dawnym Kreis Berent [?]
- Po 1945
- ruina
- Dziś
- dawny cmentarz ewangelicki (bez odrębnego źródła)
Piekło Dolne (kaszb. Piékło; niem. prawdopodobnie Niederhölle [?] — potwierdzona jest nazwa sąsiedniego Piekła Górnego = Oberhölle) to leśna wieś założona w XVII w. na karczowisku (smolarnie, huty szkła, wypał węgla i wapna). Leży na Wyżynie Gdańskiej (Kaszuby), na pograniczu katolicko-ewangelickim — to NIE Żuławy, więc bez osadnictwa mennonickiego.
Przed 1920 obszar należał do Kreis Berent (RB Danzig, Prusy Zachodnie); w latach 1920–1939 wraz z Oberhölle wszedł do Kreis Danziger Höhe w obrębie Wolnego Miasta Gdańska (ludność w ok. 2/3 ewangelicka, Kościół unijny/staropruski), 1939–1945 Reichsgau Danzig-Westpreußen. Ludność ewangelicka należała do zboru unijnego, nie luterańskiego w sensie ścisłym [?]. Zachowały się resztki cmentarza ewangelickiego; możliwe, że Piekło Dolne i Górne dzieliły jeden zespół grzebalny przy granicy wsi [?]. Po 1945 ludność niemiecka/ewangelicka wysiedlona, cmentarz opuszczony.
Źródła
- Landkreis Danziger Höhe — tabela gmin (Oberhölle = Piekło Górne, pochodzenie z Kreis Berent, ludność 144/1910, 129/1929; Mariensee = Przywidz)
- Przywidz (Mariensee) — status po 1920 (Kreis Danziger Höhe, Wolne Miasto Gdańsk), kościół ewangelicki od 1835, Kościół unijny/staropruski
- Piekło Dolne — nazwa kaszubska Piékło, ludność 176 (2025), sołectwo Piekło Górne
- Piekło Dolne (UG Przywidz) — założenie XVII w. na karczowisku, gospodarka leśna (smolarnie, huty szkła, wypał węgla/wapna), cmentarzysko kurhanowe