Pietrzykowo — drugi cmentarz ewangelicki (na północ od kościoła)

Drugi cmentarz ewangelicki w Pietrzykowie (Groß Peterkau, po kaszubsku Wieldżé Pietrzëkòwa) znajduje się w gminie Koczała. Leży poza cmentarzem przykościelnym przy kościele świętego Andrzeja Boboli i jest od niego obiektem odrębnym. Krajowa ewidencja zabytków prowadzi dla obu nekropolii osobne karty, sporządzone 30 września 1993 roku; karta tego cmentarza datuje go na połowę XIX wieku. Obiekt figuruje wyłącznie w ewidencji, do rejestru wpisany nie został.

Pietrzykowo było samodzielną parafią od XVII wieku, obsługiwaną jednak jako filia ze Świeszyna (Schwessin) na Pomorzu, i we wsi stał kościół filialny. Własne księgi chrztów prowadzono tu od 1752 roku, ślubów i zgonów od 1753. W XVIII wieku Pietrzykowo było podzielone między dwie córki barona Friedricha Augusta von der Goltza: według pruskich ksiąg hipotecznych od 1771 roku jedną połowę trzymała Constantia Wilhelmine, zamężna von der Goltz, a potem jej synowie. Anna Karoline, zamężna za baronem Christophem Karlem von Rottenhofem, trzymała drugą połowę. W wykazie wasali z 1774 roku w Pietrzykowie Wielkim mieszkał 31-letni Otto August von Rotenhof, a druga połowa dóbr należała do kapitana von Goltza z Sortlack koło Frydlądu w Prusach Wschodnich.

Według urzędowego podręcznika rejencji kwidzyńskiej z 1868 roku ewangelicy należeli do parafii Schwessin; katolicy — do parafii Flötenstein; miejscowość miała własny okręg szkolny. Słownik geograficzny podaje dla 1868 roku 263 mieszkańców, w tym 256 ewangelików i jednego katolika, a jako parafię katolicką wsi wymienia Koczałę.

Spis z 1885 roku notuje w tutejszym obwodzie dworskim 548 mieszkańców: 531 ewangelików i siedemnastu katolików. Katolicy należeli według spisu do parafii w Borzyszkowach. W tej samej tabeli ewangelicy figurują w parafii Pietrzykowo — Borowy Młyn. Dwa lata wcześniej pastor Elias Liebenow w piśmie do Konsystorza w Królewcu wyliczał w Pietrzykowie 620 ewangelików i 24 katolików. W tym samym piśmie dowodził, że siedzibę parafii należy zostawić w Pietrzykowie, gdzie mieszkają wyłącznie ewangelicy. Decyzją z 16 grudnia 1884 roku, zatwierdzoną przez władze w Kwidzynie z dniem 27 lutego 1885 roku, Pietrzykowo odłączono od Świeszyna i utworzono parafię Pietrzykowo — Borowy Młyn; Harnoch zapisuje pod tą datą ustanowienie parafii w sąsiednim Borowym Młynie (Heidemühl). Pierwszego duchownego połączonej parafii Peterkau i Heidemühl, Langhansa, wprowadzono w urząd 1 lipca 1887 roku.

Harnoch podaje dla parafii 2600 dusz, odnotowuje nabożeństwa w języku niemieckim i wymienia Pietrzykowo wśród jej miejscowości szkolnych.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 620 ewangelików (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 1356 dusz.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; Agathon Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenburg 1890, s. 503; spis ksiąg metrykalnych prowincji Prusy Zachodnie w opracowaniu Bära, 1908; Benedykt Reszka, Ewangelicy na Gochach, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 93–94; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 380 (s. 17), nr 554 (s. 22), nr 1336 (s. 124); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 140–141; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 81.