Dziedzictwo › Katalog › Płaszewko

Cmentarz · powiat słupski

Płaszewko — cmentarz ewangelicki

niem. Plassow

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Plassow
Miejscowość
Płaszewko, gm. Słupsk
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz wiejski w Płaszewku założono w znacznej odległości od zabudowań — według inwentaryzacji gminy Słupsk na północny zachód od osady, według monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego na północny wschód. Dziś leży na obszarze leśnym, a do dawnego wejścia prowadzi wciąż czytelna aleja starodrzewu. Zachowało się tu wiele nagrobków i ich fragmentów o zróżnicowanych formach: stele, krzyże żeliwne i kamienne, żeliwne ogrodzenia. Część z nich niedawno wyremontowano, spinając metalowymi klamrami, ale zostały ponownie zniszczone. Na nagrobkach powtarzają się nazwiska dawnych mieszkańców: Klaufsmannów, Schmidtów, Rahnów i Ziemerów. Z zachowanych nagrobków najstarszy — żeliwny krzyż Berty Ziemer — nosi rok 1858. Portal cmentarzy powiatu słupskiego umieszcza cmentarz około 600 metrów na północny zachód od wsi i ocenia jego powierzchnię na mniej więcej 2500 metrów kwadratowych.

Płaszewko — po niemiecku Plassow — leży w gminie Słupsk, w dawnym powiecie słupskim rejencji koszalińskiej. Do 1937 roku wieś nosiła nazwę Deutsch Plassow. Miejscowość pojawia się w źródłach w 1440 roku jako własność Lorenza von Puttkamera i pozostała w rękach tego rodu do 1739 roku, gdy kapitan Christian Ulrich von Puttkamer scedował majątek na zięcia, Heinricha von Belowa. W 1742 roku sprzedano ją Siegmundowi Haisnky’emu, a po bankructwie majątku przeszła do von Zastrowów; w 1789 roku wróciła do Puttkamerów, a od 1861 roku należała kolejno do von Bassewitzów i von der Goltzów. Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku był Barnim Hüttner.

Kościoła parafialnego wieś nie miała; w 1630 roku Jürgen von Boehn założył tu kaplicę, podległą kościołowi świętego Piotra w Słupsku. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w gminie wiejskiej Deutsch Plassow 80 ewangelików i ani jednego katolika.

W 1939 roku wieś liczyła 295 mieszkańców; ludność była ewangelicka i należała do parafii świętego Piotra w Słupsku. Gmina Plassow obejmowała wtedy także Kusowo.

Karta cmentarza z 30 listopada 1995 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki zniszczone lub usunięte, drzewostan w 50%”. Zachowało się wtedy 18 nagrobków wolno stojących i około 30 mogił, a dawne ogrodzenie z drugiej połowy XIX wieku przetrwało w postaci fundamentów muru o długości 240 metrów. W starodrzewie rosły dęby, lipy i klony, przy granicy ciągnął się szpaler świerkowy, a najstarszy czytelny nagrobek nosił datę 1884.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 188; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Plassow, s. 773–775; „Płaszewko — Plassow”, cmentarze.slupsk.pl (odczyt z 11 października 2026 roku); karta cmentarza w Płaszewku, oprac. H. Gręcki, 1995 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Stolp, s. 168–169, poz. 20).

Położenie: 54,4324° N, 17,0633° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (współrzędne podane przez portal cmentarzy powiatu słupskiego (N 54.432411° E 17.063254°); około 130 metrów od miejsca, w którym znak „Khf.” stawia arkusz 1568 Stolp mapy 1:25 000 z 1902 roku)

Źródła

  1. „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”)
  2. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013
  3. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Plassow, s. 773–775
  4. pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Stolp, s. 168–169, poz. 20)
  5. Karta cmentarza w Płaszewku, oprac. H. Gręcki, 1995 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl)
  6. „Płaszewko — Plassow”, cmentarze.slupsk.pl (odczyt z 11 października 2026 roku)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1130
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
średnia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.