Dziedzictwo › Katalog › Płonica

Cmentarz · powiat człuchowski

Płonica — cmentarz ewangelicki

niem. Platendienst

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Platendienst
Miejscowość
Płonica, gm. Człuchów
Dawny powiat
Kreis Konitz (Regierungsbezirk Marienwerder, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
człuchowski
Po 1945
cmentarz zlikwidowany
Dziś
nieczynny cmentarz poewangelicki
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Płonica nosiła po niemiecku nazwę Platendienst, a w taryfie z 1717 roku zapisano ją jako Platendynk. Cmentarz figuruje w gminnej ewidencji zabytków pod pozycją 104 jako ewangelicki, bez datowania i bez opisu stanu zachowania.

W 1356 roku wielki mistrz Winrich von Kniprode nadał braciom Henningowi i Pawłowi oraz ich spadkobiercom 16 włók „na polu zum Platendienst” na prawie chełmińskim. W zamian bracia mieli pełnić jedną służbę w lekkiej zbroi. W 1648 roku podatek z tutejszych dóbr płacił Wolszlegier, a w XVIII wieku należały one do Grabowskich; te wiadomości podaje hasło Słownika geograficznego w tomie VIII.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej wymieniał Platendienst w części o powiecie chojnickim (Kreis Konitz) i notował tu 65 mieszkańców: 36 katolików i 29 ewangelików. Według tego podręcznika ewangelicy należeli do parafii w Chojnicach, a katolicy do parafii w Człuchowie. W tym samym podręczniku zapisano, że dzieci należały do okręgu szkolnego Damnitz.

Wykaz gmin z 1 grudnia 1885 roku wymienia Płonicę w powiecie chojnickim w dwóch osobnych wierszach. Gmina wiejska, na stronie 154 pod pozycją 60, liczyła 26 mieszkańców w trzech domach, w tym 16 katolików i 10 ewangelików. Obwód dworski, na stronie 156 pod pozycją 109, liczył 53 mieszkańców w sześciu domach, w tym 50 ewangelików i trzech katolików.

Oba wiersze podają zgodnie parafię ewangelicką w Starym Gronowie, po niemiecku Grunau, i katolicką w Człuchowie. W sąsiednim powiecie człuchowskim leżały obie te parafie, co wykaz zaznacza gwiazdką przy nazwie okręgu parafialnego.

Karta cmentarza z 30 września 1992 roku ocenia jego stan słowami: „nagrobki usunięte, brak drzewostanu”. Założony w połowie XIX wieku cmentarz o powierzchni 30 arów leżał w północnej części wsi, niedaleko skrzyżowania dróg, wśród zabudowań, ogrodu i nieużytku. Jego granice znaczył wtedy dwu- i trzyrzędowy żywopłot ze śliwy ałyczy, a wnętrze, o czytelnym regularnym układzie, porastała murawa.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Stare Gronowo (Grunau) i podaje tu 30 ewangelików w obszarze dworskim.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, Kreis Konitz; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII, hasło „Platendynk”; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Zabytki — Urząd Gminy w Człuchowie; karta cmentarza w Płonicy, 1992 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 46–47; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 53.

Położenie: 53,6132° N, 17,3630° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (ewidencja NID (zabytek.pl), punkt obiektu cmentarz-ewangelicki-693548)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Zabytki — Urząd Gminy w Człuchowie
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII, hasło „Platendynk"
  4. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 53

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0505
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.