Dziedzictwo › Katalog › Pobłocie
Cmentarz · powiat słupski
Pobłocie — cmentarz ewangelicki
niem. Poblotz
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Poblotz
- Miejscowość
- Pobłocie, gm. Główczyce
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Zezenow (Cecenowo), Kirchenkreis (Synode) Stolp-Altstadt — Pobłocie bez własnego kościoła, tylko cmentarz filialny
- Po 1945
- cmentarz zlikwidowany
- Dziś
- cmentarz ewangelicki (zniszczony)

Cmentarz w Pobłociu (przed 1945 rokiem Poblotz) założono na niewielkim wzniesieniu na zachód od zabudowań, dopasowując jego obrys do naturalnej rzeźby terenu. Granicę wschodnią wyznacza szpaler buków i dębów, północną i zachodnią — gwałtowny spadek terenu. Po 1945 roku nekropolię niemal całkowicie zniwelowano: teren oczyszczono z większości nagrobków, a kilka zachowanych ułamków przemieszczono. W części północnej, pod potężnym drzewem, leży rozkopana krypta z odsłoniętym fragmentem ceglanego sklepienia. Z kamieniarki najbardziej czytelny pozostał postument stylizowany na pień dębu — forma, która powtarza się na okolicznych cmentarzach, w Drzeżewie i Górzynie.
Zachowały się też granitowy cokół z ułamkiem żeliwnego krzyża, szczątki innych krzyży i porcelanowe tabliczki. Nowy cmentarz, dziś czynny, założono po przeciwnej stronie drogi.
Własnego kościoła wieś nie miała; wieś należała do parafii ewangelickiej w Cecenowie (Zezenow), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. Była to parafia obejmująca dwie miejscowości, Cecenowo i Pobłocie, a prawo powoływania duchownego dzielili między siebie właściciele obu dóbr. Listę tamtejszych pastorów Ernst Müller otwiera Hieronymusem Katerbackiem (także Kattenbach), ordynowanym w Kołobrzegu; był w urzędzie już w 1590 roku, gdy wspomina go matrykuła z 27 lipca, i jeszcze w 1638 roku (s. 517).
Inwentarz z 1634 roku wymieniał tu 12 obsadzonych zagród chłopskich, trzech zagrodników, dwa puste łany i dwa młyny. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Pobłocie miało nauczyciela i liczyło 42 ogniska (domostwa). W 1784 roku do Pobłocia należała część wielkiego błota smołdzińskiego, czyli lęborskiego; w 1778 roku za 12 500 talarów królewskich pieniędzy łaskawych osuszono ją i zagospodarowano, założono mleczarnię dla 100 krów i osadzono osiem rodzin chałupników-budników.
W 1784 roku parafia w Cecenowie (Zezenow) należała do synodu słupskiego.
Pobłocie leżało w powiecie słupskim. Słownik geograficzny opisuje je jako dobra rycerskie na Pomorzu o obszarze 1363 hektarów, z młynem i cegielnią; pocztę i telegraf miały w Cecenowie, stację kolejową w Potęgowie. Od XVII wieku do 1801 roku majątek należał do rodu von Hoym, później do rodziny von Krause; w latach 1908–1909 Pomorskie Towarzystwo Osadnicze rozparcelowało go na 72 nowe gospodarstwa.
Pobłocie nosiło kaszubską nazwę Poblóce; około 1784 roku mówiono tu przeważnie po kaszubsku. Tetzner wymienia je wśród wsi ciągnących się wzdłuż strugi Pustynik, na południe od jeziora Łebsko, obok Cecenowa (Cécenowo), Wolini (Wółen), Prebendowa (Prebedowo), Dargolezy (Dárgolese), Witkowa (Wekósowo) i Duchowa (Duóchowo). Kronikę wsi, do której Pobłocie było wcielone, spisał tamtejszy nauczyciel Frank i to z niej Tetzner zaczerpnął notatki o ostatnich śladach kaszubszczyzny — między innymi o kobietach noszących sznurowane gorsety.
Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku liczył wieś i majątek osobno: w gminie wiejskiej 187 ewangelików, w obwodzie dworskim 239; katolika nie zapisano w żadnym z dwóch wierszy. W 1925 roku mieszkało tu dwunastu katolików, a 17 maja 1939 roku — 760 osób; działało wtedy 112 gospodarstw rolnych. Wojska sowieckie zajęły wieś bez oporu 9 marca 1945 roku. Społeczność niemiecką wysiedlono — pierwsze wypędzenia przypadły na wiosnę 1946 roku.
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 991; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 172–173, poz. 96, i s. 182–183, poz. 271; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Teil II: Regierungsbezirk Köslin, Stettin 1912, s. 516–517; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 82; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. VIII, hasło „Pobłocie”; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 777–780; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 991–992.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Pobłocie – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII, hasło Pobłocie
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 81
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, t. II, s. 516
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp, s. 172, poz. 96
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. VIII, hasło Pobłocie
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 991
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 991–992
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0790
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka