Dziedzictwo › Katalog › Podgórze

Cmentarz · powiat bytowski

Podgórze — cmentarz ewangelicki

niem. Karlswalde (do 14 XII 1909 Carlswalde)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Karlswalde (do 14 XII 1909 Carlswalde)
Miejscowość
Podgórze, gm. Kołczygłowy
Dawny powiat
Kreis Rummelsburg in Pommern (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze)
Powiat dziś
bytowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Waldow, Kirchenkreis Schlawe (Sławno), pomorska prowincja kościelna Kościoła Unii Staropruskiej
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
dawny cmentarz ewangelicki, prawdopodobnie w lesie/nieczynny
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Karta cmentarza w Podgórzu z 30 września 1993 roku ocenia jego stan słowami: „ślady kilku nagrobków, drzewostan w 90%”. Cmentarz leżał w północnej części wsi przy drodze polnej, na równym terenie, bez muru i bramy; naliczono na nim 10 mogił z pierwszej połowy XX wieku oraz cokoły krzyży żeliwnych. Przy granicy rósł wtedy szpaler świerkowy, a runo tworzyły bluszcz i barwinek.

Podgórze — do 1945 roku Karlswalde, a wcześniej Carlswalde; nazwę zmieniono 14 grudnia 1909 roku — leżało w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Do 30 września 1928 roku było samodzielnym obszarem dworskim (Gutsbezirk), potem gminą. Majątek należał do rodziny von Zitzewitz: do Wilhelma, żyjącego w latach 1838–1925, a po nim do jego syna Ernsta, urodzonego w 1873 i zmarłego w 1945 roku.

Ewangelicy należeli do parafii w Cetyniu (Zettin), katolicy — do parafii w Miastku (Rummelsburg). Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Karlswalde 207 mieszkańców: 205 ewangelików i dwóch katolików; urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy umieszcza w Ponickel.

Parafia cetyńska należała według Ernsta Müllera najpierw do synodu słupskiego, potem do kołczygłowskiego, a w 1912 roku do bytowskiego. Jej filia w Trzebielinie (Treblin) usamodzielniła się w 1900 roku. Kolatorami byli właściciele dóbr Cetyń, Sellin, Starkow, Zuckers, Darsekow, Gumenz i Viartlum.

W 1945 roku, podczas ofensywy sowieckiej, spłonął między innymi dwór; po wojnie wieś znalazła się w granicach Polski.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 164–165, poz. 81; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II: „Regierungsbezirk Köslin”, Stettin 1912, s. 80 (hasło Zettin); karta cmentarza w Podgórzu, oprac. H. Grecki, 1993 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl).

Położenie: 54,1057° N, 17,2166° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (ewidencja NID (zabytek.pl), punkt obiektu cmentarz-ewangelicki-694078)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Kołczygłowy — Cmentarze
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Kummelsburg
  4. Gemeindelexikon dla prowincji Pomorze — spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku
  5. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II: „Regierungsbezirk Köslin”, Stettin 1912, s. 80 (hasło Zettin)

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0599
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.