Dziedzictwo › Katalog › Podgórze
Cmentarz · powiat bytowski
Podgórze — cmentarz ewangelicki
niem. Karlswalde (do 14 XII 1909 Carlswalde)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Karlswalde (do 14 XII 1909 Carlswalde)
- Miejscowość
- Podgórze, gm. Kołczygłowy
- Dawny powiat
- Kreis Rummelsburg in Pommern (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze)
- Powiat dziś
- bytowski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Waldow, Kirchenkreis Schlawe (Sławno), pomorska prowincja kościelna Kościoła Unii Staropruskiej
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- dawny cmentarz ewangelicki, prawdopodobnie w lesie/nieczynny

Karta cmentarza w Podgórzu z 30 września 1993 roku ocenia jego stan słowami: „ślady kilku nagrobków, drzewostan w 90%”. Cmentarz leżał w północnej części wsi przy drodze polnej, na równym terenie, bez muru i bramy; naliczono na nim 10 mogił z pierwszej połowy XX wieku oraz cokoły krzyży żeliwnych. Przy granicy rósł wtedy szpaler świerkowy, a runo tworzyły bluszcz i barwinek.
Podgórze — do 1945 roku Karlswalde, a wcześniej Carlswalde; nazwę zmieniono 14 grudnia 1909 roku — leżało w powiecie miasteckim (Kreis Rummelsburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Do 30 września 1928 roku było samodzielnym obszarem dworskim (Gutsbezirk), potem gminą. Majątek należał do rodziny von Zitzewitz: do Wilhelma, żyjącego w latach 1838–1925, a po nim do jego syna Ernsta, urodzonego w 1873 i zmarłego w 1945 roku.
Ewangelicy należeli do parafii w Cetyniu (Zettin), katolicy — do parafii w Miastku (Rummelsburg). Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Karlswalde 207 mieszkańców: 205 ewangelików i dwóch katolików; urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy umieszcza w Ponickel.
Parafia cetyńska należała według Ernsta Müllera najpierw do synodu słupskiego, potem do kołczygłowskiego, a w 1912 roku do bytowskiego. Jej filia w Trzebielinie (Treblin) usamodzielniła się w 1900 roku. Kolatorami byli właściciele dóbr Cetyń, Sellin, Starkow, Zuckers, Darsekow, Gumenz i Viartlum.
W 1945 roku, podczas ofensywy sowieckiej, spłonął między innymi dwór; po wojnie wieś znalazła się w granicach Polski.
Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 164–165, poz. 81; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II: „Regierungsbezirk Köslin”, Stettin 1912, s. 80 (hasło Zettin); karta cmentarza w Podgórzu, oprac. H. Grecki, 1993 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl).
Pinezka wskazuje obiekt. (ewidencja NID (zabytek.pl), punkt obiektu cmentarz-ewangelicki-694078)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Kołczygłowy — Cmentarze
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Kummelsburg
- Gemeindelexikon dla prowincji Pomorze — spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II: „Regierungsbezirk Köslin”, Stettin 1912, s. 80 (hasło Zettin)
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0599
- Stan weryfikacji
- do dalszego sprawdzenia w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka