Podlasie — cmentarz ewangelicki

Podlasie to nazwa przysiółka, a nie samodzielnej wsi, i właśnie dlatego jest z nią kłopot. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych zna „Podlasie” dokładnie na współrzędnych tego obiektu, w obrębie Borzestowo, w gminie Chmielno w powiecie kartuskim. Wojewódzka ewidencja cmentarzy umieszcza jednak tę nazwę zupełnie gdzie indziej: w całym jej zbiorze, liczącym 1168 pozycji, „Podlasie” pojawia się tylko raz — jako przysiółek Buszków Górnych w gminie Kolbudy, w powiecie gdańskim. Tam też opisano cmentarz ewangelicki: leży na wzgórzu po południowej stronie wsi i zajmuje 0,27 hektara. Oba zapisy są urzędowe, a wskazane w nich miejsca dzieli około trzydziestu pięciu kilometrów. Sekcja gminy Chmielno w tej samej ewidencji liczy zaledwie dwie pozycje: kościół parafialny świętych Piotra i Pawła z cmentarzem przykościelnym oraz cmentarz parafialny w samym Chmielnie.

Ustalone jest zatem tyle: przysiółek o tej nazwie istnieje w gminie Chmielno, a cmentarz ewangelicki zapisany pod tą nazwą — w gminie Kolbudy. Rejestr zabytków województwa pomorskiego nie zna w tej okolicy ani Podlasia, ani Borzestowa, więc i on sprawy nie rozstrzyga. 🟡 Czy to jeden obiekt, który dwa różne rejestry umieściły w różnych miejscach, czy dwa różne miejsca noszące tę samą, pospolitą nazwę, rozstrzygną dopiero oględziny. Do tego czasu ani daty założenia, ani daty zamknięcia, ani stanu zachowania nie da się podać — zapis ewidencyjny zawiera wyłącznie typ obiektu, jego położenie i powierzchnię. Cmentarze ewangelickie tej okolicy przestawały służyć swoim wspólnotom po 1945 roku, wraz z wysiedleniem ludności niemieckiej, ale tego akurat obiektu żadne źródło pisane nie opisuje.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) wraz z wojewódzkim wykazem cmentarzy; Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych; rejestr zabytków województwa pomorskiego (wykaz Narodowego Instytutu Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026).