Podole Wielkie — kaplica grobowa właścicieli majątku (ruina)

W Podolu Wielkim zachowała się kaplica grobowa właścicieli majątku. Wzniesiono ją z kamienia i cegły w lesie, po przeciwnej stronie drogi niż folwark. Do dziś zostały z niej ruiny ze splądrowanymi kryptami — widać fragmenty sklepień podziemi, resztki posadzki i jeden zachowany w całości otwór okienny. W sąsiedztwie leży mogiła oznaczona wysokim kamiennym krzyżem i głazem: grób Richarda Braunschweiga. W źródłach nie znaleziono zapisu, która z rodzin właścicieli majątku wzniosła kaplicę.

Po 1945 roku niemieckich mieszkańców wysiedlono, a kaplicę opuszczono i splądrowano.

Gminny program opieki nad zabytkami gminy Główczyce na lata 2024–2027 podaje, że na zachód od wsi leży historyczny, poniemiecki cmentarz ewangelicki, a znajdująca się na nim murowana kaplica cmentarna z 1863 roku ujęta jest w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Podole Wielkie, przed 1945 rokiem Groß Podel, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze.

W 1784 roku Podole Wielkie liczyło 45 dymów i miało nauczyciela; do dóbr należały folwarki Mukry i Ulrichsfelde. Mieszkańcy należeli do parafii w Stowięcinie (Stojentin) w synodzie słupskim.

Podole Wielkie było majątkiem rycerskim z gorzelnią i dużym założeniem folwarcznym z niewielkim parkiem; w 1841 roku odkupił go od rodu von Puttkamer Philip von Braunschweig; w rękach jego rodziny majątek pozostał do 1945 roku. W 1879 roku Gross-Podel (1735 hektarów, z gorzelnią parową i młynem) należał do von Braunschweiga, który mieszkał w Wolinie, a w 1905 roku do Barnima von Braunschweiga, który zarządzał nim przez administratora.

W 1911 roku majątek Gross-Podel należał do wdowy von Braunschweig, a dzierżawił go Georg von Braunschweig. W 1928 roku właścicielem majątku, liczącego 1725 hektarów, był Richard von Braunschweig.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku liczył wieś i majątek osobno: w gminie wiejskiej mieszkało 35 ewangelików, bez katolików, w obwodzie dworskim — 415 ewangelików i pięciu katolików. W spisie z 1895 roku pięciu tutejszych katolików przypisano do parafii w Lęborku.

Źródła: Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 83; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 170–171, poz. 41, i s. 178–179, poz. 211; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989; Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Główczyce na lata 2024–2027 (uchwała nr XVII/137/25 z 28 sierpnia 2025 roku); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 992–993; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 188–189; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 170–171; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 182–183; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 328.