Dziedzictwo › Katalog › Poganice
Cmentarz · powiat słupski
Poganice — cmentarz ewangelicki
niem. Poganitz
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Poganitz
- Miejscowość
- Poganice, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Po 1945
- nieczynny
- Dziś
- dawny cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Poganicach założono na południowy wschód od zabudowań, w niewielkim wówczas kompleksie leśnym. W otoczeniu lasu leży do dziś. Śladów ogrodzenia ani nasadzeń granicznych nie ma, a nieliczne fragmenty kamiennych pomników nie pozwalają odtworzyć pierwotnego rozplanowania. Teren jest przejrzysty i ślady nagrobków dają się odnaleźć, choć wszystkie zostały przemieszczone.
W 1784 roku Poganice nad Łupawą liczyły 15 dymów i miały nauczyciela. Granicę z Gluschen ustaliła ugoda zawarta na samej granicy w 1546 roku, potwierdzona recesem z 27 sierpnia 1590 roku.
Poganice, po niemiecku Poganitz, leżą nad Łupawą; przed 1945 rokiem należały do powiatu słupskiego (Kreis Stolp) w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Majątek szlachecki wzmiankowany jest od 1457 roku. W tym roku Eryk, król Danii, Szwecji i Norwegii, a zarazem książę pomorski, nadał rodowi von Grumbkow lenna Grumbkow, Runow, Zechlin i Poganice. Przez dziedziczenie cztery dobra przeszły na Klausa von Massow, który w 1529 roku sprzedał Grumbkow i Zechlin Michaelowi von Boehn.
Wieś rozłożyła się wzdłuż rzeki, a od połowy XVIII wieku należała do rodziny Rieck-Eggbert.
Własnego kościoła Poganice nie miały i należały do parafii w Łupawie, w kościelnym okręgu staromiejskim Słupska, a po zjednoczeniu luteranów i reformowanych — w Kościele unijnym. Miały własny cmentarz. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku podaje dla Poganic 925,8 hektara, dwie osady, trzynaście zamieszkanych domów mieszkalnych i jeden inny budynek mieszkalny, 34 gospodarstwa domowe oraz 222 osoby obecne, w tym 108 mężczyzn i 114 kobiet.
Spis nie notuje katolików, innych chrześcijan ani żadnego Żyda; urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy mieściły się w Grumbkow. Spis z 1 grudnia 1905 roku podaje 228 mieszkańców, wszystkich ewangelików, w tym 227 mówiących po niemiecku i jednego mówiącego innym językiem.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 157; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Provinz Pommern, na podstawie spisu powszechnego z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp, s. 182–183, poz. 272; Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Szczecin 1912, hasło Lupow, s. 502; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784, s. 970–971; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 993–994; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” (punkt ze zbioru położeń cmentarzy).
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Poganice” z jego zbioru położeń cmentarzy; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim (2013), hasło „Poganice (d. nazwa: Poganitz)”, s. 156–157; wyciąg K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp, strona 182, pozycja 272 („Poganik”: parafia ewangelicka Lupow, urząd stanu cywilnego i obwód urzędowy Grumbkow; kolumny liczbowe całej strony 182 puste w dostępnym odczycie)
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Provinz Pommern, na podstawie spisu powszechnego z 2 grudnia 1895 roku, Kreis Stolp, s. 182–183, poz. 272
- Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku — Landkreis Stolp, obwody dworskie, s. 180, poz. 269 (Poganitz) — odczyt ze skanu 23.09.2026
- K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Grumbkow, s. 558
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 993–994
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, hasło Lupow, s. 502
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — punkt ze zbioru położeń cmentarzy („Poganice”)
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0882
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- wysoka