Pogorszewo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Pogorszewie, w gminie Nowa Wieś Lęborska, leży w lesie przed wsią, od strony Garczegorza. Po 1945 roku przestał być używany i uległ dewastacji: droga dojazdowa nie jest widoczna, granic nie da się jednoznacznie odczytać, zostały bezładnie rozrzucone relikty — pojedyncze podstawy krzyży, kamienne obramowania grobów, fragment żeliwnego krzyża i betonowy krzyż z nieczytelnym nazwiskiem. Przetrwał też kamienny krzyż z inskrypcją upamiętniającą grenadiera pancernego SS Ernsta Lützowa (1925–1943).

Pogorszewo — po niemiecku Puggerschow, w dokumentach Pogrisschow — było majątkiem rycerskim w powiecie lęborskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Nazwa sięga średniowiecza: pierwszą wzmiankę przynosi opis granic Redkowic z około 1340 roku, w którym wśród świadków występuje właściciel Pogorszewa, Sobiesław. Połowę wsi, 21 włók, nadał na prawie magdeburskim komtur gdański Giselbrecht von Dudelsheim Wojciechowi Pizen — według Słownika geograficznego w 1363 roku, według Franza Schultza i Marka Drzewieckiego w 1353. Późniejsze zapisy wymieniają Wojciecha z Pogrisschow (1392) i Jeskowa z Pogrisschow (1411). Podział wsi na dwie części przetrwał do 1800 roku; ostatnimi właścicielami całości byli von der Ostenowie.

Powierzchnię majątku źródła podają rozbieżnie: Słownik geograficzny 734,97 hektara, Meyers około 860 hektarów; ten ostatni notuje też 288 mieszkańców według spisu z 1910 roku, a Schultz podaje te same liczby.

W 1784 roku Pogorszewo leżało ćwierć mili na północny zachód od Lęborka, niedaleko wzgórz nowowiejskich (Neuendorffsche Berge). Przy dwóch folwarkach mieszkali dwaj gospodarze i sześciu zagrodników; był szynk, a na polach folwark Darschkow — razem 15 dymów; do wsi należało torfowisko i stawy rybne. Mieszkańcy należeli do parafii w Janowicach (Groß-Jannewitz).

Kościoła ani kaplicy w Pogorszewie nie było. Słownik geograficzny prowadzi Janowice pod nazwą Janowiec i notuje, że w 1658 roku należały do tamtejszej parafii także Pogorszewo Wielkie i Małe. Wieś należała do parafii ewangelickiej w Janowicach (Groß Jannewitz), gdzie stał kościół parafialny; katolicy podlegali Lęborkowi. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył tu 229 ewangelików i 19 katolików; Janowice wskazano w nim jako siedzibę urzędu stanu cywilnego i obwodu urzędowego.

W 1925 roku cała parafia janowicka liczyła 1017 mieszkańców, w tym 986 ewangelików. Obszar dworski Puggerschow włączono 30 września 1928 roku do gminy Groß Jannewitz.

Tetzner, opisując Słowińców i Kaszubów lęborskich, wymienia Puggerschow — pod kaszubską nazwą Pogorszowo — wśród wsi leżących na południe od nadmorskiego pasa kaszubskiego. W tym samym szeregu stoją Garzigar, Jannewitz, Rosgars, Vilkow, Küssow i Saulin. W tych wsiach można było jeszcze spotkać starych ludzi mówiących i rozumiejących po kaszubsku.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a kościół parafialny w Janowicach przejęli katolicy.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, t. 2, s. 524; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1078.