Pogorzelice — cmentarz po zachodniej stronie drogi (ewangelicki)

To nowszy z dwóch cmentarzy w Pogorzelicach; leży po zachodniej stronie drogi do Unieszyna. Wojewódzka ewidencja zabytków ujmuje go osobno jako „zabytkowy cmentarz I”, na fragmencie działki 127L; stary, „zabytkowy cmentarz II”, leży po wschodniej stronie drogi, na fragmencie działki 175L, i ma w atlasie osobny wpis. Podział ten potwierdza Marek Drzewiecki, który przy drodze do Unieszyna umieszcza stary cmentarz po lewej, a nowszy po prawej stronie i w swojej bazie punktów notuje je oddzielnie. W Banku Danych o Lasach teren tego cmentarza figuruje jako cmentarz nieczynny o powierzchni 0,47 hektara.

Cmentarz ma około 30 na 60 metrów i jest w całości zapełniony. Drzewiecki zwiedził go w 2011 roku — jak pisze, jako pierwszy cmentarz na ziemi lęborskiej — i zastał wtedy wycinkę granicznego starodrzewu, pięknych starych buków. Przy wycince teren mocno „oczyszczono”, przez co nie ma tu ani jednego żeliwnego krzyża, ani jednego pomnika stojącego w pionie, za to sporo podstaw krzyży i niewiele obudowanych grobów. Tuż przy wejściu chowano dzieci. Kilkanaście dalszych pochówków, w tym kilka rodzinnych, znajduje się około dziesięciu metrów w głębi lasu; zachował się tam krzyż Hermanna Bandemy (1853–1939) i fragment krzyża dziecięcego Friedy Lubeck, która urodziła się i zmarła w 1888 roku.

🟡 Ten sam fragment krzyża fotografuje karta cmentarza z 2009 roku, sporządzona dla starego cmentarza po wschodniej stronie drogi.

W 1784 roku Pogorzelice liczyły 19 dymów i miały nauczyciela; z dóbr płacono 65 talarów i 12 groszy daniny. Mieszkańcy należeli do parafii w Skórowie (Schurow) w synodzie słupskim.

Był to cmentarz ewangelicki. Marek Drzewiecki, opisując oba cmentarze przy drodze do Unieszyna, nazywa nowszy z nich wprost cmentarzem ewangelickim, a spis z 1 grudnia 1905 roku podał wszystkich 326 mieszkańców gminy wiejskiej jako ewangelików. W 1912 roku wzniesiono w Pogorzelicach ewangelicki kościółek przy drodze do Bąkowa. Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako gminę kościelną parafii w Skórowie, oddaloną od Skórowa o 8 kilometrów, a dla całej parafii podaje 3170 dusz. Pastorem był Erich Backe.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, Pogorzelice, pozycja „zabytkowy cmentarz I”; Bank Danych o Lasach, mapa leśna, wydzielenie 127o (odczyt 11 XI 2026); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Heft IV: Provinz Pommern, spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku, powiat słupski, s. 172, poz. 74; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 977–978; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 172.