Polnica — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Józefa)

Polnica, po niemiecku Pollnitz, leżała do 1945 roku w powiecie człuchowskim (Kreis Schlochau), do 1920 roku w rejencji kwidzyńskiej i prowincji Prusy Zachodnie; dziś jest wsią gminy Człuchów. W dziewiętnastym wieku dzieliła się na dwie jednostki — gminę wiejską i obwód dworski — które spisy liczyły osobno. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał w gminie wiejskiej 1022 mieszkańców: 346 ewangelików, 670 katolików i sześciu Żydów, a w obwodzie dworskim 69 osób, wśród nich trzynastu ewangelików i pięćdziesięciu sześciu katolików. Katolicy należeli do parafii w Przechlewie, ewangelicy do Człuchowa.

Słownik geograficzny podaje dane z 1868 roku: wieś liczyła wtedy 793 mieszkańców, w tym 493 katolików i 292 ewangelików, a dobra rycerskie 55 osób, wśród nich 37 ewangelików i 18 katolików. We wsi stał katolicki kościół filialny pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej i działała szkoła trzyklasowa. Kościół był drewniany; wzniósł go — jak zapisała wizytacja Trebnica z 1653 roku — starosta człuchowski Latalski. J. Heise w inwentarzu zabytków z 1887 roku datuje drewniany kościół katolicki w Polnicy na 1780 rok, a wizytacja z 1653 roku przypisuje budowę tutejszego kościoła staroście Latalskiemu. Późniejszy Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs notował tu 1021 mieszkańców i jedną świątynię, katolicką.

Kościół ewangelicki wzniesiono w Polnicy w 1912 roku. Wzniesiono wtedy budowlę murowaną: fundament z ciosanego kamienia polnego, ściany z cegły ceramicznej, nad głównym wejściem ośmioboczną wieżę wspartą na aneksach z klatkami schodowymi prowadzącymi na chór, dach o konstrukcji drewnianej kryty dachówką ceramiczną w łuskę, hełm wieży z blachy miedzianej. Wnętrze zaprojektowano jednonawowe, ze sklepieniem łukowym, bogatą dekoracją malarską i dwiema emporami.

Po 1945 roku ludność ewangelicka ustąpiła i świątynię przejął Kościół rzymskokatolicki. Służy dziś parafii pod wezwaniem Trójcy Świętej w Polnicy jako kościół pod wezwaniem świętego Józefa. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego świątynię wpisano 20 kwietnia 2017 roku pod numerem A/1947, wraz z urządzoną zielenią w formie szpalerów i alei drzew; starszy kościół parafialny Trójcy Świętej trafił do rejestru 13 maja 1958 roku pod numerem A-91.

Strona diecezji pelplińskiej podaje, że parafię w Polnicy erygowano 30 marca 1905 roku, a dawny kościół ewangelicki pod wezwaniem świętego Józefa jest dziś główną świątynią, w której sprawowana jest liturgia.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Schlochau, pozycje 63 i 126; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. VIII, hasło Pollnitz; Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego (numer A/1947 z 20 kwietnia 2017 roku i numer A-91 z 13 maja 1958 roku); opis kościoła świętego Józefa w Polnicy w opracowaniu Grupy Biwakowej; wykaz parafii na stronie diecezji pelplińskiej (odczyt 13 października 2026 roku); „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV, oprac. J. Heise, Danzig 1887, s. 388.