Pordenowo — mennonicki dom modlitwy (Pordenau, nieistniejący)

Pordenowo — po niemiecku Pordenau — jest wsią na Wielkich Żuławach Malborskich, uwłaszczoną w latach 1399 i 1410, a w XVII stuleciu zasiedloną na nowo jako część Lichnów. Do 1920 roku należała do powiatu malborskiego w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do Rzeszy. Zachował się między innymi dom podcieniowy numer 36 z 1811 roku, przebudowany pod koniec XIX wieku i wpisany do rejestru zabytków 13 listopada 1995 roku pod numerem A-1571.

Pruski spis z 1776 roku wymienia tu dziesięć rodzin mennonickich o siedmiu nazwiskach: Claasen, Ens, Esau, Harder, Sawatski, Wiens i Woelcke. W 1800 roku mennonici wznieśli drewniany dom modlitwy dla okolicznych wsi. W Pordenowie nigdy nie istniał ani kościół katolicki, ani ewangelicki. Dom modlitwy był filią zboru w Lubieszewie, po niemiecku Ladekopp; jak wszystkie inne, była to budowla drewniana z mieszkaniem sługi kościelnego, podobna do domu modlitwy w Stogach, po niemiecku Heubuden. Wnętrze było bez ozdób, godne uwagi tylko dzięki jasnemu, zgodnemu z naturą materiału opracowaniu drewna; na balustradzie empory wisiało kilka tarcz nagrobnych z połowy XIX wieku. W Pordenowie mennonici flamandzcy należeli do zboru w Lubieszewie, fryzyjscy do Orłowskiego Pola.

W 1820 roku wieś miała 208 mieszkańców, w tym 50 mennonitów. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Lichnowach; miejscowość miała własny okręg szkolny. W 1869 roku w dwudziestu domach mieszkało 245 osób: 112 katolików, 80 ewangelików, 51 mennonitów i 2 baptystów. Słownik geograficzny wymienia w niej majątki chełmińskie i zagrody. Tutejsi ewangelicy — obok mennonitów i katolików — należeli do parafii w Lichnowach; tak podaje Słownik geograficzny, tak samo spis z 1 grudnia 1905 roku, a statystyka Agathona Harnocha wylicza Pordenowo wśród miejscowości szkolnych parafii lichnowskiej; Altenau i Trappenfelde wymienia tuż po nim jako wsie przypisane do szkół.

W 1905 roku było tu 235 mieszkańców: 94 ewangelików, 91 katolików i 50 innych chrześcijan. W 1936 roku wieś liczyła 277 mieszkańców i 36 mennonitów.

W lutym 1945 roku wieś na Wielkich Żuławach zajęła Armia Czerwona. Po 1945 roku dom modlitwy zniszczono, a cmentarz mennonicki zdewastowano.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Lichnowy (Groß Lichtenau) i podaje tu 68 ewangelików.

Źródła: B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 252; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII, Warszawa 1880–1902, hasło Pordenowo; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 431, hasło „Gr. Lichtenau”; Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, Heft II: Provinz Westpreußen, spis z 1 grudnia 1905 roku, Berlin 1908, s. 80–81, poz. 84; Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia, hasło Pordenau; zulawy.infopl.info — Pordenowo; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 156, pozycja 105; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 42, powiat malborski, nr 108; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 35.