Dziedzictwo › Katalog › Przywidz
Kościół · powiat gdański
Przywidz — dawny kościół ewangelicki (Mariensee, 1830, ob. kaplica cmentarna)
niem. Mariensee
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Mariensee
- Czas budowy
- 1830
- Miejscowość
- Przywidz, gm. Przywidz
- Dawny powiat
- Kreis Danziger Höhe
- Parafia ewangelicka
- Ewangelicki Kirchspiel Mariensee — siedziba parafii ewangelickiej (luterańsko-unijnej) w Przywidzu, działającej do 1945 r.; posiadała własny kościół
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kaplica cmentarna (od 1958)
Przywidz (niem. Mariensee) to wieś na Wyżynie Gdańskiej, na katolicko-ewangelickim pograniczu Kaszub. Do 1920 r. należała do Kreis Karthaus (Prusy Zachodnie), w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska (Landkreis Danziger Höhe; prawa gminy 1929), 1939–1945 do Reichsgau Danzig-Westpreußen. W XIX w. ludność była w większości ewangelicka — spis z 1892 r. notuje 231 ewangelików wobec 33 katolików.
Przywidz był siedzibą ewangelickiego Kirchspielu Mariensee (parafia luterańsko-unijna), działającego do 1945 r., z własnym kościołem pw. Marii Panny (wg części źródeł zbudowanym 1909, wg innych parafia od 1835 [?]). Obok funkcjonował kościół katolicki (św. Franciszka Ksawerego, obecny z 1903 r.). Nie był to teren mennonicki — osadnictwo olęderskie dotyczyło Żuław, nie Wyżyny. Po 1945 r. ludność niemiecką i ewangelicką wysiedlono, a parafia ewangelicka wygasła.
Duchowni ewangeliccy
Wzmianki oznaczone [?] pochodzą z pojedynczego źródła i wymagają potwierdzenia.
- Karl Wilhelm Wiederhold — 1835–1876
- Schwanebeck — 1878
- Friedrich Wilhelm Mielitz — 1878–1904
- Otto Eduard Wilhelm Janz — 1904–1913
- Stachowitz — 1913–1923
- Ernst Mühlradt — 1923–1928
- Hass — 1929–1940