Puck — cmentarz ewangelicki przy ulicy Hallera (dziś Park Dziejów Pucka)

Puck, po niemiecku Putzig, to miasto i gmina miejska w powiecie puckim.

Karta cmentarza z lipca 1986 roku (opracowanie: D. Rekowska) podaje adres przy ulicy Armii Radzieckiej i datuje założenie cmentarza na lata 1822–1825. Według karty cmentarz zajmował pierwotnie cały kwartał między ulicami, które w 1986 roku nosiły nazwy Świerczewskiego i Armii Radzieckiej, na zachód od rynku, jak pokazuje mapa z lat 1862–1875, opracowana w 1880 roku; w późniejszych latach jego środkową część zlikwidowano i powstało tam boisko wybudowanej szkoły, a od południa część cmentarza zlikwidowano pod zabudowę mieszkaniową. Na mapie topograficznej z 1910 roku zaznaczono według karty dwie niewielkie działki cmentarne. Powierzchnię karta podaje jako 1,43 hektara, przy najstarszym nagrobku zapisano „brak”, a dawną przynależność wyznaniową karta określa jako „ewangelicki i katolicki”.

Wśród elementów cmentarza karta wymienia bramę z drugiej połowy XIX wieku i pomnik z drugiej połowy XX wieku; muru, kaplicy, nagrobków ani mogił nie notuje. Charakter rozplanowania karta określa słowami „Obecnie zupełnie nieczytelny”, a wśród drzew wylicza 56 lip o średnicy pnia od 30 do 100 centymetrów, 9 klonów, 3 olsze szare i jeden jesion.

Stan cmentarza w chwili sporządzenia karty: „nagrobków brak, drzewostan niekompletny”, a stan zieleni: „dobry na zachowanych fragmentach cmentarza”. W rubryce „(Nie) czynny ew. podstawa zamknięcia” karta zapisuje: „zamknięty w 1930 r.”. Szkic dołączony do karty, opisany jako plan cmentarza przy ulicy Armii Radzieckiej, przedstawia dwie części, A i B, z pomnikiem w części A i szkołą w części B. W krajowej ewidencji zabytków (zabytek.pl) obiekt figuruje jako „miejsce pocmentarne”, cmentarz ewangelicki, datowany na lata 1822–1825.

Program Opieki nad Zabytkami Gminy Miasta Puck na lata 2024–2027 wymienia go wśród historycznych cmentarzy ewangelickich miasta jako cmentarz przy ulicach Morskiego Dywizjonu Lotniczego i Generała Hallera, obecnie Park Dziejów Pucka, i podaje: „Cmentarz ewangelicki założony w 1825 r., a w końcu XIX w. powstał w jego części środkowej budynek szkolny z boiskiem. Cmentarz został zamknięty w 1930 r. Po ostatniej wojnie urządzono park miejski, z pomnikiem rzeźbiarza Wiktora Tołkina, poświęconym Braterstwu Broni, a ostatnio dodano tablice pamięci osób, stowarzyszeń i wydarzeń sportowych zasłużonych dla miasta i nazwano Parkiem Dziejów Pucka.

Zachowana ceglana brama oraz ogrodzenie ceglano-metalowe cmentarza od strony wsch., a także starodrzew. Stan bardzo dobry, po rewitalizacji zakończonej w 2023 r.”.

🟡 Źródła różnią się w określeniu dawnej przynależności wyznaniowej. Karta cmentarza z 1986 roku podaje „ewangelicki i katolicki”, a krajowa ewidencja zabytków i program opieki nad zabytkami z 2024 roku określają go jako cmentarz ewangelicki.

Źródła: karta cmentarza w Pucku, oprac. D. Rekowska, lipiec 1986, nr 15517 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl, obiekt 694766); Program Opieki nad Zabytkami Gminy Miasta Puck na lata 2024–2027, przyjęty uchwałą nr VI/6/2024 Rady Miasta Puck z 29 sierpnia 2024 roku, Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego 2024, poz. 3912, s. 55, 58.