Rąbka — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki Rąbki leży w lesie przy drodze z Łeby do Rąbki, mniej więcej w połowie trasy, po prawej stronie, około 50 metrów w głąb lasu, w granicach Słowińskiego Parku Narodowego. To niewielka, zbliżona do kwadratu nekropolia z XIX wieku o powierzchni około 0,37 hektara. Jest jednym z 16 cmentarzy śródleśnych na obszarze Parku. Przy naprawie drogi dojazdowej i budowie ścieżki rowerowej urządzono obok niewielką zatoczkę postojową, a alejkę i sam cmentarz oczyszczono.

Zachowały się na cmentarzu 42 mogiły: 26 ziemnych i 16 nagrobków wolnostojących. W dwóch przypadkach groby mają żeliwne ogrodzenie. Nie przetrwała żadna tablica z nazwiskami pochowanych. Gmina ewangelicka ustawiła na cmentarzu pamiątkowy obelisk z napisem w czterech językach — kaszubskim, niemieckim, polskim i łacińskim: „Pamięci Gminie Ewangelickiej”. Kamień pamiątkowy ustawiono w 2003 roku; treść wielojęzycznej dedykacji zaproponowało stowarzyszenie dawnych mieszkańców Łeby.

Rąbka, po niemiecku Rumbke (w zapisach z 1469 roku Rumpske i Rumptzke, z 1523 — Rantze i Romtze, z 1807 — Rumke), jest dziś dzielnicą Łeby na mierzei między Bałtykiem a jeziorem Łebsko. Zapis z 1767 roku mówi, że tutejszy folwark wraz z istniejącą dawniej wsią, w której mieszkało dwunastu chłopów, całkowicie zasypał piasek, a łąki i prawa połowu wydzierżawiono kupcowi Mampemu z Łeby i kilku rybakom.

Przed 1945 rokiem była małą wsią rybacką w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Stanowiła część gminy Smołdzino (Schmolsin), choć dzieci z Rąbki chodziły do szkoły w Łebie. W 1905 roku mieszkały tu 74 osoby. Ewangelicy z Rąbki należeli do parafii ewangelickiej w Smołdzinie, katolicy — do parafii w Słupsku, a urząd stanu cywilnego mieścił się w Łebie (stan z 1905 roku). Własnego kościoła wieś nie miała. Po wojnie granica powiatów biegła kanałem portowym Łeby: Rąbka należała do gminy Gardna Wielka w powiecie słupskim, dopóki jesienią 1954 roku nie włączono jej do Łeby.

Członkowie stowarzyszenia dawnych mieszkańców Łeby zmierzyli cmentarz wiosną 1998 roku. Plan, narysowany w marcu 1999 roku przez Egona Ojowskiego, pokazuje teren około 24 na 19 metrów i kilkadziesiąt mogił, w tym kilka dziecięcych. Z nazwiskami zaznaczono groby Selmy Fick, Richarda i Berty Fick oraz dwa groby rodziny Ruch. Na tych dwóch grobach stały, dopóki ich nie skradziono, żeliwne krzyże; jeden należał do królewskiego gajowego Augusta Friedricha Rucha (ur. 12 kwietnia 1817, zm. 6 stycznia 1894). W drugim grobie stał krzyż jego żony Dorothei Henriette z domu Pollex z Rąbki (ur. 22 marca 1822, zm. 20 listopada 1894). Na odwrocie krzyża ojca widniało pożegnanie, że wkrótce nadejdzie dla niego „poranek zmartwychwstania”.

Według zestawienia Claudii Fredrich z 2017 roku cmentarzem opiekuje się straż pożarna z Łeby, a jego stan był dobry; burmistrza Łeby proszono wtedy o przestawienie tablicy kierującej przy drodze. Według Claudii Fredrich cmentarz raz w roku porządkują uczniowie szkoły w Łebie.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; „Były cmentarz ewangelicki w Rąbce”, leba24.info; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 870, 874 i 878; Kartenmeister, hasło Rumbke (kartenmeister.com); „Rąbka”, przewodnik e-leba.pl; Claudia Fredrich, zestawienie „Friedhöfe Kirchengemeinde Leba v. 1939” (stan na 2017–2018) wraz z dołączonymi notatkami, przekazane autorowi atlasu 6 października 2026 roku; Claudia Fredrich (Bund der Lebaer), korespondencja z autorem atlasu, 6 października 2026 roku.