Rakowiec — cmentarz ewangelicki przy ulicy Spokojnej

Przy ulicy Spokojnej w Rakowcu, na wschód od Kwidzyna, leży cmentarz ewangelicki założony w drugiej połowie XIX wieku, na działce numer 265. Karta cmentarza z maja 1987 roku ocenia jego stan słowami: „Nagrobki mocno zdewastowane”. Cmentarz leżał wtedy w północnej części wsi, na skraju pól, od wschodu granicząc z nowym cmentarzem; nie miał muru ogrodzeniowego, zachowała się natomiast brama z drugiej połowy XIX wieku, a najstarszy czytelny nagrobek pochodził z 1888 roku. Drzewostan — lipy, kasztanowce, jesiony, buki, graby, dęby i klony — był w dobrym stanie i utrzymał się głównie na granicach założenia.

Jest to drugi cmentarz we wsi. Starszy, przykościelny, przy zbiegu ulic Kwidzyńskiej i Polnej, sięga pierwszej połowy XIV wieku i służył obu wyznaniom, dopóki ewangelicy nie wydzielili sobie własnego miejsca. Wojewódzka ewidencja zabytków prowadzi oba osobno, a jako trzeci obiekt — aleję dojazdową do cmentarza przy ulicy Parkowej, z początku XX wieku. Stojący we wsi kościół parafialny pod wezwaniem świętego Antoniego, z drugiej połowy XIV wieku, przebudowywany w XV oraz w XVIII i XIX stuleciu, jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-836, decyzją z 24 kwietnia 1975 roku.

Wieś — po niemiecku Groß Krebs — miała własną parafię ewangelicką. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Groß Krebs jako wieś. Notował tu 178 domów mieszkalnych i 1358 mieszkańców, w tym 1248 ewangelików, 80 katolików i 30 osób innych wyznań. Katolicy należeli do parafii w Kwidzynie; miejscowość miała własny okręg szkolny.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 969 ewangelików (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 1913 dusz.

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, arkusz gminy Kwidzyn (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku); Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; karta cmentarza w Rakowcu, oprac. D. Rekowska, 1987 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 106–107; Program Opieki nad Zabytkami Gminy Kwidzyn na lata 2023–2026, uchwała nr XLIX/342/23 z 31 maja 2023 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2023, poz. 3041, s. 87; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 68.